óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø Çí³âð»òÅñ¶ (Üéî 1947) ç¶ éÅî é³± ÇÔ³ÃÅ, ÁðÅÜÕåÅ Áå¶ òµÖòÅç ç¶ ÔÆ ç±Ü¶ é» òܯº ê©Úµñå Õðé ñÂÆ î°µÖ ð±ê ÇòµÚ îÆâƶ çÆ ÃéÃéÆ ëËñÅÀ°ä ñÂÆ îôÕÅ åñÅôä çÆ õ±ìÆ çÆ çÅç ç¶äÆ ìäçÆ þ Í Ôð ØàéÅ, ÚÅÔ¶ À°Ã éÅñ À°ÃçÅ Õ¯ÂÆ Ã³ì³è Ô¯ò¶ Ü» éÅ Ô¯ò¶, é³± À°Ã ç¶ é» îó· Õ¶ À°Ã çÅ Ö³±ÖÅð Çì³ì À°ÃÅðéÅ îÆâƶ òµñ¯º À°Ã óì³èÆ ÇÕö òÆ ÚðÚÅ ñÂÆ î°µãñÆ ê±ðò-èÅðéÅ þ Í ÇÕö òÆ ÇÃÁÅÃÆ ÇòÚÅðèÅðÅ é³± ¶éÆ ×ðî-ÇõÁÅñÆ éÔƺ ÃîÇÞÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜÔóÆ À°Ôç¶ é» îó· Õ¶ Õ¶òñ Â¶é¶ Õ° éÅñ ÔÆ îÆâƶ çÆ ÇÔðà ê±ðÆ Ô¯ ÃÕ¶ Í èðî-ï°µè î¯ðÚ¶ çÅ ÃÇÔ-óÚÅñÕ Ô¯ä çÆ þÃÆÁå ÕÅðé À°êÜÆ ñ¯ó 寺 À°Ã ç¶ çðìÅð ÃÅÇÔì ç¶ éÅñ Ü°óò¶º ðËÃà-ÔÅÀ±Ã ÇòµÚ òÃ¶ì¶ Ã³ì³èÆ òÆ ÕÂÆ öñå-øÇÔîÆÁ» êËçÅ Õð ÇçµåÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé Í

ÁÅêä¶ é» ÜðéËñ (ܯ Á³×¶©÷Æ ç¶ ôìç ‘Üéðñ’- (General) çÅ ê³ÜÅìÆ ð±ê»åð þ) é³± Ô±-ì±-Ô± ÃÅÕÅð ÕðçÅ, ÚÆðòƺ Çé×·Å Áå¶ ÇÂÇåÔÅà ÇòÚñ¶ ï°µ×-êñàÅÀ± îé°µÖ» ò»× ÇÂÕÇÔð¶ ÃðÆð Áå¶ À°µÚ¶-¦î¶ Õµç-ÕÅá òÅñÅ ÇÂÔ Ã³å, ÇÂµÕ Üî»çð± é¶åÅ þ Í îÇÔ÷ ê³Ü Õ° ÃÅñ çÆ Áðè-ÇÃÁÅÃÆ Ãð×ðîÆ å¯º ÇêµÛ¯º À°Ô Á³åð-ðÅôàðÆ ÔÃåÆ ìä Õ¶ À°µíÇðÁÅ þ Í ÇÂµÕ ê±ðé ð±ÔÅéÆ ôõÃÆÁå òܯº îÕì±ñ Ô¯ä 寺 ÇÂñÅòÅ À°Ô ê±ð¶ óÃÅð ç¶ Çõֻ ÇòµÚ ÃÇåÕÅðÆ Ü»çÆ Ã³ÃæÅ çÅ î°ÖÆ òÆ þ Í

óå ÇÂµÕ ÃµåòÅçÆ, åðÕôÆñ Áå¶ ÁññÆ îé°µÖ þ Í À°Ã òµñ¯º ÁÅêä¶ ÇÕö ÜéåÕ ÇìÁÅé çÆ åðçÆç Õðé Ü» åðîÆî Õðé çÅ Õ¯ÂÆ òÆ îôÕÅ Õç¶ ò¶Öä-ðäé ÇòµÚ éÔƺ ÁÅÇÂÁÅ Í À°Ãç¶ Ãí ê©òÚé à¶ê-ÇðÕÅðâ Áå¶ ÇøñîÆ ð±ê ’Ú ê©Åêå Ôé êð À°Ôé» ç¶ ÁÅèÅð ’å¶ Õç¶ òÆ À°Ã é³± ÇÕö öËð-ÕÅé³±éÆ ÕÅðòÅÂÆ, òµÖòÅç Ü» ÇÔ³ÃÅ é³± ôÇÔ ç¶ä ç¶ ç¯ô åÇÔå ÜòÅì-åñìÆ ñÂÆ éÔƺ ì°ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Í

À°Ã çÅ ôÃåðèÅðÆ Ô¯äÅ, õÅñö Áå¶ íÅðåÆ-ÁÅðÆÁé ÃÇíÁÅÚÅð ç¶ ê°ðÅåé é¶åÅò» çÆÁ» À°µåî ꩳêðÅò» ç¶ Áé°Õ±ñ þ, ܯ ôÃåð» é³± îðçÀ±ê°ä¶ ç¶ ê©×àÅò¶ Áå¶ ÁÅêä¶ ÃòË-îÅé Áå¶ Ãðì-ê©òÅäå ÁÅçðô» À°êð ÇÕö òÆ Ôîñ¶ çÅ î³±Ô î¯óé ç¶ Çç©ó· ÇÂðÅç¶ ñÂÆ ã°Õò» ÃÅèé î³éç¶ Ãé Í À°Ô ðڶå ð±ê ’Ú ×°ð± ׯÇì³ç ÇóØ, ܯ ôÃåð» é³± ðµìÆ íË ÇòµÚ ÇòÚðé òÅñ¶ ÃÅè±-ðíÅÁ ðå³åð îé°µÖ» ç¶ êÛÅä-ÇÚ³é· Áå¶ ÃµÚ ç¶ ì¯ñìÅñ¶ ç¶ ôÕåÆôÅñÆ ÷Åîé òܯº ÃÇåÕÅðç¶ Ãé, òµñ¯º ÃæÅêå ÕÆåÆ ÇÂµÕ Çéµ×ð îÇðÁÅçÅ çÅ êÅñä Õð ÇðÔÅ þ Í À°Ãç¶ ÇìñÕ°ñ ñÅ×ñ¶ ÃÅæÆÁ» òµñ¯º ÇÕö ÔÇæÁÅð» çÆ òð寺 çÆ Õ¯ÂÆ ØàéÅ Áܶ åÕ ÃÅÔîä¶ éÔƺ ÁÅÂÆ-íÅò¶º ÇÕ ÇÂà ÇòµÚ í¯ðÅ ôµÕ éÔƺ þ ÇÕ Ü¶ ÔÅñÅå î³× Õðç¶ Ô¯ä å» À°Ô ÇÂÔé» çÆ òð寺 ç¶ ÇõñÅø éÔƺ Ôé Í

Çí³âð»òÅñÅ-òðåÅð¶ çÅ áÆÕ Áå¶ ï¯× î°ñ»Õä Õðé ñÂÆ ê³ÜÅì ’Ú êÃð¶ ԯ¶ îé¯-ÇòÇ×ÁÅéÕ òÅåÅòðä çÅ Ç×ÁÅé Ô¯äÅ ÇéÔÅÇÂå ÷ð±ðÆ þ Í Ã³é 1966 ÇòµÚ Ô¯ÂÆ Ãµåòƺ Ãðì íÅðåÆ ÁÕÅñÆ ÕÅéøð³Ã ÇòµÚ ÕÅøÆ Ôµç åÕ ÇÂà çÅ À°ÇÚå ÃÅð»ô ê¶ô ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ, ܯ “Ãî°µÚÆ ÃÇæåÆ çÅ ê±ð¶ ×Ô° éÅñ ÇéðÆÖä Õðé À°êð³å ÇÂà Áàµñ Çéðä¶ ’å¶ ê°µÜÆ ÇÕ ÇÔ³ç±Á» çÆ ÇÂµÕ ðÅÜÃÆ ÜîÅå, ܯ íÅðåÆ ðÅÜéÆåÕ ã»Ú¶ ÇòµÚ ôÕåÆôÅñÆ ÁÔ°ÇçÁ» ’å¶ ÕÅì÷ þ, é¶ Çõֻ ç¶ ð°åì¶ é³± ãÅÔ ñÅÀ°ä Áå¶ Ã°å³åð íÅðå çÆ î°µÖ èÅðŠ寺 ÇÂé·» çÅ éÅî¯-ÇéôÅé ÇîàÅÀ°ä çÆ êµÕÆ áÅäÆ Ô¯ÂÆ þ Í’’ ÇÂÔ Ôî¶ôÅ ïÅç ðµÇÖÁÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ þ ÇÕ ÁÅêä¶ èðî ç¶ ÃµÚ é³± îÇÔø±÷ ðµÖä ÇÔå çÃò¶º ×°ð± é³± î°öñ» éÅñ¯º ÇÕå¶ òµè ÇÔ³ç± ‘ðÅÇÜÁ»’ éÅñ ï°µè ñóé¶ ê¶ Ãé Í ñÅÔôð ç¶ ÁáÅð·òƺ ÃçÆ ç¶ Ã°±ì¶çÅð çÅ ÇÂµÕ ÇÔ³ç± çÆòÅé, ñÖêå, ǵկ-ÇÂµÕ ÁÇÜÔÅ ôÅÔÆ ÁÇèÕÅðÆ Ô¯ÇÂÁÅ þ ÇÜÃé¶ Çõֻ çÅ Ö°ðÅ-Ö¯Ü ÇîàÅÀ°ä çÆ ‘ êÅÕ-êÇòµåð’ ÃÔ°³ ÖÅèÆ Í À°Ã é¶ Çõֻ ç¶ Õåñ¶ÁÅî ç¶ øðîÅé ÜÅðÆ ÕÆå¶ Áå¶ À°Ôé» ç¶ èðî-׳©æ» é³± ÷ìå ÕðÕ¶ À°é·» é³± éôà Õðé çÅ Ô°Õî ÇçµåÅ Í Çõֻ é¶ ÇÂà ձà-éÆåÆ ç¶ î±ñ-åµå» é³± ê³âå ×°ð± çµå òð׶ Õµàó ÁÅðÆÁÅ ÃîÅÜÆÁ» çÆÁ» ÕÅðòÅÂÆÁ» 寺 êÇÔÚÅä ÇñÁÅ, ÇÜé·» ç¶ Çõචòܯº ê³ÜÅìÆ ÇÔ³ç± 1951 Áå¶ 1961 çÆ Üé-×äéÅ Ã Ãî±ÔÕ ð±ê ’Ú ê³ÜÅìÆ é³± ÁÅêäÆ îÅå-íÅôÅ òܯº çðÜ ÕðÅÀ°ä 寺 î°éÕð ԯ¶ Í Úðé ÇÃ³Ø (ÁµÜ-Õµñ· ñ¯Õ-çñ é¶åÅ) òð׶ ÇòÁÕåÆÁ» òµñ¯º À°ÕÃŶ ÜÅä Áå¶ îµçç åÕ ÔÅÃñ Õðé òÅñÅ ÇÂÔ î³±Ô-ëà òð× Ã°å³åð-ÇÃµÖ êÇÔÚÅä é³± Áê©òÅé Õðé ÇòµÚ î¯ÔðÆ ÇðÔÅ þ Í çðÁÃñ, ÇÂÔé» é¶ Çõֻ çÆ ðÅÜÃÆ ÇìÔåðÆ ÇÔå ÕÆåÆ ÜÅä òÅñÆ ÇÕö ÇéµÕÆ-î¯àÆ Õ¯Çôô åÕ çÅ òÆ Çòð¯è Õðé çÅ åÔµÂÆÁÅ ÕðÆ ðµÇÖÁÅ þ Í

ÇéÁÅðÆ Ô¯ºç ÔÆ ÇõÖÆ çÅ ì°ÇéÁÅçÆ ÇÃè»å þ Í ÇÃµÖ êËö³ìð» Ü» ×°ð± ÃÅÇÔìÅé» é¶ ÇõÖ-èðî é³± ÇÂµÕ ÁÇÜÔŠóê³é èðî-ê©ì³è ÁËñÅÇéÁÅ þ, ÇÜÃ ç¶ À°êç¶ô ÁÕÅñ ê°ðÖ êðîÅåîÅ çÆ ÇõèÆ À°êÜ Ôé (ÒÒè°ð ÕÆ ìÅäÆ ÁÅÂÆÓÓ)Í ÇÃµÖ ×°ð± ÃÅÇÔì» é¶ ÁÅðÆÁé» Áå¶ éÅñ ÔÆ ÃÅîÆ èðî-׳©æ» çÆ ê©í°åÅ é³± éÅ-îé÷±ð Õð ÇçµåÅ; ì©ÅÔîäÆ ÇÔ³ç± ç¶òÇåÁ» é³± ÇåÁÅ× ÇçµåÅ; Çé³çäï¯× ÜÅå-ê©æÅ é³± ðµç Õð ÇçµåÅ Áå¶ Õðî-ÕÅâ» çÅ Ö³âé ÕÆåÅ Í Çõֻ é³±, ÇÂµÕ ê±ðò-ÇéðèÅðå î³åò ÇÔå î³ç-íÅòéÅ åÇÔå, À°Ôé» é³± ìÅð-ìÅð ÇÔ³ç± ÕÇÔä ç¶ ÕÆå¶ Ü»ç¶ çÅÁò¶ 寺 ì¶Ôµç ÇÚó þ Í ÇÂÔ À°Ã ÇçôÅ çÅ òÆ Ãêôà ñÚÕ þ ÇÜà ÇçôÅ ’Ú ì©ÅÔîäÆ Ã¯Ú ÇÕÇðÁÅôÆñ þ Í Çí³âð»òÅñ¶ àÕÃÅñ (ÁÃñ èÅðÇîÕ Ã¯ÚäÆ Øóé òÅñÆ àÕÃÅñ) ÜÅÇÂ÷ åôð ’å¶ ÇõÖ-èðî ç¶ ÁÃñ ð°åì¶ é³± ׳íÆð Ö¯ðÅ ñÅÀ°ä é³± éÅ-îéܱð ÕðçÆ þ Í

ÇÂÔÆ Çí³âð»òÅñ¶ Áå¶ Çéð³ÕÅðÆÁ» ç¶ ÇõÖ-èðî-Çòð¯èÆ òð× çðÇîÁÅé Þóê» çÆ ÁÃñ Üó· þ Í Çéð³ÕÅðÆ ÁÅêä¶ Õ°øð é³± ñ¯Õ -Çê©ï ìäÅ Õ¶ Áå¶ ÜéåÕ åôð ’å¶ ÇõÖÆ çÆ ÇÖµñÆ À°âÅÀ°ä òÅñ¶ ã³× åðÆÕ¶ ÁêäÅ Õ¶-ܯ ÕÅé³±éÆ çÅÇÂð¶ ÇòµÚ ÁÅªç¶ Ôé êð ÕÅé³±é ñÅ×± ÕðÅÀ°ä òÅñÆÁ» ¶ܳÃÆÁ» çÆ ÇîñÆí°×å éÅñ ÇÂé·» ÕÅé³±éÅ çÅ À°¦Øä ÕÆåÅ Ü»çÅ þ-ÇÃµÖ êÇÔÚÅä é³± õåî Õðé ç¶ ÇÂµÛ°Õ Ôé Í Çéð³ÕÅðÆÁ» é³± ïÕÆéé åôð ’å¶ ÃðÕÅðÆ Ãðê©ÃåÆ ÔÅÃñ þ Í ê³ÜÅì ç¶ ÇÂµÕ ÃÅìÕÅ î°µÖ-î³åðÆ é¶ À°Ôé» ç¶ ÚÔ¶ÇåÁ» é³± ê©ôÅÃé ÇòµÚ ÁÇÔî ÁÔ°ÇçÁ» ’å¶ Çéï°Õå ÕðÕ¶ ÇÕðåÅðæ ÕÆåÅ þ Áå¶ îôܱçÅ î°µÖ-î³åðÆ çðìÅðÅ ÇÃ³Ø é¶ À°é» ç¶ î°ÖÆ Áå¶ ÕÂÆ éÅîòð Çéð³ÕÅðÆÁ» ÇõñÅø Ãî±ÔÕ Õåñ¶ÁÅî çÅ çðÜ î°ÕµçîÅ òÅêà ñË ÇñÁÅ þÍ Ô°ä¶ ÇÜÔ¶ ÔÆ Üç Çéð³ÕÅðÆ î°ÖÆ Çòç¶ô» ç¶ çô𶠒 å¶ Ç×ÁÅ ÃÆ å» íÅðåÆ ÃøÅðåÖÅÇéÁ» é³± ÃðÕÅðÆ õðÚ¶ ’å¶ À°Ãç¶ ð°åì¶ çÆ ô°Ôðå é³± ìó·ÅòÅ ç¶ä ç¶ ÁÅç¶ô Ççµå¶ ׶ Ãé Í Ô°ä¶ ÇÜÔ¶ ê©Ëà ÇòµÚ ÁÇÜÔÅ ç¯ô òÆ À°íÇðÁÅ ÃÆ ÇÕ Õ¶ºçðÆ ÃðÕÅð ÇòµÚ ôÕåÆôÅñÆ ÁÔ°ÇçÁ» ’å¶ ìËᶠôÅòéòÅçÆ ì©ÅÔîäÆ ÇÔ³ç± åµå» òµñ¯º Çéð³ÕÅðÆÁ» é³± ÇõèÆ Ãðê©ÃåÆ ÇçµåÆ ÜÅ ðÔÆ þ Í ÇÂà Çðê¯ðà çÅ Ö³âé éÔƺ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Í ÇÂÔ ÚðÚÅ òÆ ÚÅð-üë¶ð¶ þ ÇÕ ÇõÖ-Çòð¯èÆ åÅÕå» çÆ À°Ôé» é³± íðê±ð ÔîçðçÆ ÔÅÃñ þ Í Çª À°åôÅÇÔå Ô¯ÇÂÁ» é¶ À°é·» ÕÂÆ òÅð Çí³âð»òÅñ¶ ç¶ ÁéïÅÂÆÁ» éÅñ àµÕð ñÂÆ, õÅÃÕð ×°ðçÅÃê°ð Ç÷ñ·¶ Á³çð, ÇÜµæ¶ ÇÔ³ç± ìÔ°-Ç×äåÆ ’Ú Ôé Áå¶ ÇÜµæ¶ ÇÂµÕ Çéð³ÕÅðÆ ÁøÃð ÇâêàÆ ÕÇîôéð ç¶ åôð ’å¶ Áîé-ÕÅé³±é ç¶ ðÖòÅñ¶ òܯº åÅÇÂéÅå ÃÆ Í êð Ãí 寺 ç°Ö»åÕ Ö±éÆ àÕðÅú 1978 çÆ ÇòÃÅÖÆ ç¶ Ççé Á³Çî©åÃð ’Ú Ô¯ÇÂÁÅ ÇÜà ÇòµÚ 13 ÇÃµÖ Áå¶ Õ°Þ é¶ó¶ Öñ¯å¶ ÇòÁÕåÆ îÅð¶ ×Â¶Í ÕÂÆ éÅîòð Çéð³ÕÅðÆÁ» Áå¶ À°Ôé» ç¶ î°ÖÆ Ãî¶å, ÇÜÃé¶ ×¯ñÆ ÚñÅÀ°ä çÅ Ô°Õî ÇçµåÅ ÃÆ, À°µå¶ Õåñ çÅ î°ÕµçîÅ ÚñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ ÇÂµÕ ÁÇåÁ³å ÇòòÅçשÃå ÁçÅñåÆ øËÃñ¶ ðÅÔƺ À°Ôé» é³± ìðÆ Õð ÇçµåÅ Ç×ÁÅ Í ÇÂà øËÃñ¶ é³± À°µÚ ÁçÅñå ’Ú üäôåÆ ç¶ä 寺 ÕÆå¶ ×¶ ÇÂéÕÅð é¶ ÔÅñÅå» é³± ÇòÃë¯àÕ ð±ê ç¶ ÇçµåÅ Áå¶ åç 寺 ê³ÜÅì é¶ ÇÂµÕ Ççé òÆ Áîé-ÚËé çÅ éÔƺ ç¶ÇÖÁÅ Í 25 ç¶ ÕðÆì öËð-ÇÃµÖ Áå¶ Ã˺Õó¶ 寺 òµè ÇÃµÖ Çõචòܯº Ô¯ÂÆ ÇÔ³ÃÅ ÇòµÚ õåî Ô¯ ׶ Í

ÇêÛñ¶ Õ°Þ Õ° Ã ç¶ ÇÂÇåÔÅà 寺 òÅÕø Õ¯ÂÆ òÆ ÇòÁÕåÆ Çõֻ ç¶ Ã³íÅòå ê©åÆÕðî çÆ ÃÔÆ íÇòµÖìÅäÆ Õð ÃÕçÅ ÃÆ Í ìµìð ÁÕÅñÆ ÖÅóÕ± ñÇÔð óé 1921 ÇòµÚ ééÕÅäÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ Çõֻ ç¶ Ãî±ÔÕ Õåñ¶ÁÅî ñÂÆ Ç÷³î¶òÅð ñ¯Õ» é³± ìðÆ Õðé çÅ ÇõàÅ ÃÆ Í ÁÃñ ÇòµÚ ÖÅóÕ± Áå¶ ÇÔ³ÃÕ ÕÅðòÅÂÆÁ» ÇÂéÃÅø éÅ Çîñä ’å¶ Çõֻ ç¶ ÜòÅìÆ ê©åÆÕðî çŠǵկ-ÇÂµÕ êËîÅéÅ ÇðÔÅ þ ÇÕªÇÕ ÇÃµÖ íñÆ-í»å ÜÅäç¶ Ôé ÇÕ Õ¶òñ ö°ñÅî ÔÆ ÇìéÅ ÔÆñ-Ô°µÜå ÕÆÇåÁ» ÁÇéÁ» ÃÇÔä Õðç¶ Ôé Í Õåñ -Õ»â çÅ î°µÖ ç¯ôÆ Çéð³ÕÅðÆ î°ÖÆ Áå¶ Ôµæ è¯ Õ¶ Çõֻ ç¶ ÇêµÛ¶ ê¶ Ô¯ä ÕÅðé ê©Çõè Ü×å éÅðÅÇÂä, ܯ ÇòÃÅÖÆ Õåñ-Õ»â ç¶ î°Õµçî¶ ’Ú ìÚÅú êµÖ çÅ î°µÖ ×òÅÔ ÃÆ, 篺ò¶ Û¶åÆ ÔÆ À°êð¯æñÆ Õåñ Õð Ççµå¶ ׶ Í í³ìñí±Ã¶ ’Ú ê¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃÇæåÆ çÅ ñÅí À°áÅÀ°ä çÅ ÇéðäÅ ÇñÁÅ Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± ÇÂÔé» Õåñ-նû çÆ ñê¶à ’Ú ñË ÇñÁÅ Í À°Ã ’å¶ ÃÅÇÜô Øóé çÅ ç¯ô ñÅ Õ¶ Áå¶ øôÜçÅðÆ ç³â-ÇòèÅé ç¶ Ãí Çéïî» çÆ À°¦ØäÅ ÕðÕ¶ À°Ãç¶ òÅð³à ÇשøåÅðÆ ÜÅðÆ Õð Ççµå¶ ׶ Í ÇÂÔ ÕÅðòÅÂÆ, ÜÅäÕÅðÆ Ü» îÇÔ÷ ôµÕ ç¶ ÁÅèÅð ’å¶, éÅî÷ç ÕÆå¶ î°Üðî» é³± ÕÅì± Õðé 寺 òÆ êÇÔñ» ÔÆ Õð ÇçµåÆ ×ÂÆ Í

óå é³± ÇשøåÅð Õðé ñÂÆ î°Õ³îñ öËð-ÕÅé³±éÆ ã³×-åðÆÕÅ ÁêäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Í Áé°îÅéå Ü×·Å À°µå¶ éÅ Çîñä ’å¶ ê°ñÆÃ é¶ À°Ãç¶ òÅÔé» é³± Áµ× ñÅ ÇçµåÆ Áå¶ À°Ãç¶ ê©ÚÅð-î°ÕÅî 寺 ÇîñÆÁ» Ãí èÅðÇîÕ ÇñÖå» ÃÅó ÇçµåÆÁ» Í ÇÂÔ ê¶ôÆéׯÂÆ Õðé ñÂÆ Õ¯ÂÆ Ç÷ÁÅçÅ ÕñêéÅ çÆ ñ¯ó éÔƺ ÇÕ Ü¶ óå À°µæ¶ Çîñ Ü»çÅ å» À°Ã éÅñ ÕÆ Ô¯äÆ òÅêðçÆ Í À°Ã 寺 î×ðñ¶ Ã çôðÅé ÕÂÆ éôÜòÅé ÇÂò¶º ÔÆ ç¯ô ñÅ Õ¶ ޱᶠê°ñÆà î°ÕÅìÇñÁ» ÇòµÚ îÅð¶ ׶ Ôé Í ÕÂÆ Ô¯ðé» ’å¶ Þ±á¶ øôÜçÅðÆ Õ¶Ã êŶ ׶ ÔéÍ À°ÇÚå Ã ç¶ Á³çð-Á³çð óå é³± ÇשøåÅð Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ êð î°ÜðîÅéÅ ÕÅÔñÆ éÅñ Í À°Ã çÆ ê±ðÆ ìÅðÆÕÆ éÅñ ê°µÛ-êóåÅñ ÕÆåÆ ×ÂÆ Áå¶ ÁõÆð ÇðÔÅÁ Õð ÇçµåÅ Ç×ÁÅ ÇÕªÇÕ À°Ãç¶ Çòð°µè ÇÕö ÷°ðî çÅ Õ¯ÂÆ òÆ Ã°ðÅ× éÅ Çîñ ÃÇÕÁÅ Í ÁÇèÕÅðÆÁ» çÆ ôÇÔ ’å¶ èÅðÇîÕ ÇñÖå» çÆ ì¶ÁçìÆ Áå¶ À°é»· ç¶ ÇéÔÅÇÂå öËð-ÕÅé³±éÆ òðåÅú é¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± â³±ØÅ ç°µÖ êÔ°³ÚÅÇÂÁÅ þ Í ÁÇÜÔÆ ÃÇæåÆ å¯º ÇÕö òÆ ÃµÇíÁÕ îé°µÖ é¶ åËô ÇòµÚ ÁÅ ÜÅäÅ ÃÆ Í

ÇÂÔ ÃÅðÅ Õ°Þ ÁµÖƺ ç¶Öä À°êð³å Çõֻ é³± êµÕÅ ïÕÆé Ô¯ Ç×ÁÅ þ ÇÕ Ã³å» é³± îÅð-î°ÕÅÀ°ä çÆ ×µñ Ô°ä ç±ð éÔƺ Í À°Ô ÁÅêä¶-ÁÅê çÆ Ôµç¯º òµè ðµÇÖÁÅ å» Õð ÔÆ éÔƺ ÃÕçÅ Í ÔÅñÅå, ÃîÞçÅðÆ Áå¶ ô°íÇÚ³åÕ» ç¶ ñ×ÅåÅð ÷¯ð êÅÀ°ä é¶ Ã³å é³± ÔÇæÁÅðì³ç ððµÇÖÁÅ ðµÖä ñÂÆ îÜì±ð Õð ÇçµåÅ þ Í

ÇÂò¶º ÔÆ îôܱçŠóÇòèÅé Áå¶ ÕÅÇÂç¶-ÕÅé³±é» çÆ Çéð³åð دð À°¦ØäÅ é³± îÔµåòê±ðä ÇõÖ-ÃîµÇÃÁÅò» çÆ Üó· ÇÕÔÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ Í Ôµç¯º òµè ìçéÅî ÕÆåÅ Ç×ÁÅ òµÖòÅçÆ Çí³âð»òÅñÅ èðî-ï°µè î¯ðÚ¶ çÆ Ôð¶Õ î³× çÅ ÇéÁ»ê±ðä Áå¶ Ã³ÇòèÅéÕ Ôµñ ê©òÅé Õðé ñÂÆ ÇåÁÅð þ êð Õ¯ÂÆ ÇéÁ»ê±ðä Ôµñ Õðé 寺 ñ×ÅåÅð é»Ô-é°µÕð Ô¯ ðÔÆ þ Í Çõֻ é³± ÁÃñ¯º ÔÆ ÁñÇÔç¶, ÔÆä¶ Áå¶ ØÇÃÁÅð¶ ìäÅÀ°ä çÆ ÇÂà 寺 òèÆÁŠñðå¶ÔÅñ Ô¯ð ÕÆ ìäÅÂÆ ÜÅ ÃÕçÆ þ Í îôÕ¶ çÆ ÃðÕÅð Ççé ðÅå Çõֻ é³± ‘ÇõÖ-ÇÂµÕ Õôî’ ç¶ ÇÃè»å ç¶ ÃîðæÕ ìäÅÀ°ä ñÂÆ ÇÃðå¯ó ïåé Õð ðÔÆ þ Í

ÇÂà ֶâ ÇòµÚ îÅå éÅ ÖÅä òÅñ¶ Çç©ó·-óÕñê ÇÔ³ç± (ÇÜé·» çÅ À°êð Ç÷Õð þ) ÷¯ð-ô¯ð éÅñ ÇÂÔ çñÆñ ç¶ ðÔ¶ Ôé ÇÕ íÅðå çÆ Â¶ÕåÅ Áå¶ Ã°ðµÇÖÁÅ ñÂÆ ÇÕö ÃæÅÂÆ Ã³ê©çÅÇÂÕ ìÔ°Ç×äåÆ çÅ êµÕ¶ åôð ’å¶ ÇÃÁÅÃÆ öñìÅ êÇÔñÆ Áå¶ ì°ÇéÁÅçÆ ôðå þ Í ÇÂÔ ÜîÔ±ðÆÁå-Çòð¯èÆ Áå¶ îµèÕÅñÆ é÷ðÆÁÅ ÇÃµÖ èðî ç¶ Çòôò-ÃÇíÁÅÚÅð Áå¶ ìÔ°-Õ¶ºçÇðå ðÅÜÃÆ ÃîÅÜ À°ÃÅðé ç¶ Ô°ÃÆé ðêé¶ çÅ Çòð¯èÆ þ Í Ãð Çò³Ãàé ÚðÚñ òð×Æ Ã³ÜÆçÅ ôõÃÆÁå òµñ¯º dz×ñ˺â ç¶ ÔÅÀ±Ã Áôë ÕÅîé÷ ÇòµÚ 2 çóìð, 1946 é³± ÇçµåÆ ÇÚåÅòéÆ òÆ Áä×ôñÆ Õð ÇçµåÆ ×ÂÆ þ Í À°Ãé¶ ÇÕÔÅ ÃÆ, “îËé³± êµÕÅ ïÕÆé þ ÇÕ Õ»×ðà êÅðàÆ é¶ Ü¶Õð êµÛîÆ ÃÇíÁåÅ ç¶ ìÔ°Ç×äåÆ ÇÃè»å çÅ êËîÅéÅ ñÅ Õ¶ ÇÔ³ç± ðÅÜ ÃæÅêå Õðé çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ, ÇÜò¶º ÇÕ ÁÃÅⶠÇÂµæ¶ ÚñçÅ þ, å» ÇÂÔ ÚÅñ Û¶åÆ ÔÆ íÅðå ç¶ Â¶ÕåÅ ç¶ ÇÃè»å ñÂÆ ØÅåÕ Çõè Ô¯ò¶×Æ ÍÓÓ (Hansard Vol. 431, No. 23, p. 16) ÔÅñÅå ÁÅêäÅ ð³× Ô°ä ÁÅê ÇçÖÅ ðÔ¶ Ôé Í

ÇÃè»åÕ é°Õå¶ å¯º ç¶ÇÖÁ» Çí³âð»òÅñÆ àÕÃÅñ ðÅÜéÆåÆ é³± èðî çÆ ê©ë°µñåÅ ÇÔå òðåä ç¶ ÇõñÅø éÔƺ þ Í ÇÂà óÃæÅ ç¶ ìÅéÆ íÅÂÆ îéÆ ÇÃ³Ø é¶ õÅñÃÅ ðÅÜ ç¶ Ã°êé¶ é³± èðî çÆ ðµÇÖÁÅ Áå¶ ÕÅÇÂîÆ ñÂÆ ê©íÅòôÅñÆ ã³× éÅñ òðÇåÁÅ Í ÔÅñ»ÇÕ À°Ô çðìÅð ÃÅÇÔì, Á³Çî©åÃð çÅ ÃðìðÅÔ îÅåð ÃÆ êð À°Ãé³± Çõֻ çÆÁ» ÇÃÁÅÃÆ Ãð×ðîÆÁ» çÅ î°ÖÆ üä ÇñÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ Áå¶ ÇÂö þÃÆÁå ÇòµÚ À°Ã é³± ÁÕÅñ åõå çÅ Üæ¶çÅð æÅÇêÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ Í ÇÂÔÆ Ã°ð ÃÅìÕÅ øôÜÆÁ» çÆ Á³Çî©åÃð ÇòµÚ Ô¯ÂÆ ÕéòËéôé ÇòµÚ¯º ðäÆ ÜÅ ÃÕçÆ þ ÇÜµæ¶ Ã³å é³± ÁÕÅñ åõå çÅ Üæ¶çÅð ìäÅÀ°ä çÆ î³× ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆ Í îôܱçÅ ÁÕÅñÆ î¯ðÚ¶ çÅ ÇâÕà¶àð óå ÔðÚ³ç ÇÃ³Ø ñôׯòÅñ, íÅÂÆ îéÆ ÇÃ³Ø ç¶ ê©Çõè Üéî-ÁÃæÅé ñôׯòÅñ çÅ ðÇÔä òÅñÅ þ Áå¶ íÅÂÆ ÃÅÇÔì çÆ ïÅç ÇòµÚ À°³æ¶ ìä¶ ×°ðç°ÁÅð¶ çÅ î°ÖÆ òÆ þ Í íÅÂÆ îéÆ ÇÃ³Ø çÆ ôÔÆçÆ õÅñö ç¶ Ãî°µÚ¶ óÕñê çÅ Õ¶ºçð ìä ×ÂÆ ÃÆ Í À°Ô Ççé Ç×ÁÅ Áå¶ ÁÅçðô ÇÃµÖ ðÅÜ ÃæÅêå Õðé åÕ õÅñÃÅ ÚËé éÅñ éÔƺ ìËÇáÁÅ Í ÇÕå¶ Çª å» éÔƺ ÇÕ ÇÂÇåÔÅà ÁÅêä¶-ÁÅê é³± î°ó ç°ÔðÅ ÇðÔÅ þ ?

ÇõÖ-ÃòËîÅä é³± صචð¯ñä ç¶ î°ó-î°ó ïåé ÕÆå¶ ×¶ Ôé Áå¶ Çòªåìµè åðÆÕ¶ ðÅÔƺ À°é·» ç¶ ðÅÜ é³± ÁÅðÇæÕ Áå¶ ÇÃÁÅÃÆ åôð ’å¶ ÇéåÅäÅ ìäÅ ÇçµåÅ Ç×ÁÅ þ Í À°é·» ê©åÆ éðîÆ, ÃÇÔéôÆñåÅ Áå¶ î°Õ³îñ ÇÂéÃÅø Ã çÆ î³× þ Í ì¶ÇçñÆ ÇÜÔÆ éÅñ À°é·» çÆÁ» Çé×±äÆÁ» èÅðÇîÕ î³×» î³é ñËä Ü» Çëð ì¶Áññ¶ êËÕ¶Ü ç¶ Ãôç¶ çÆ ê¶ôÕô éÅñ ×µñ éÔƺ ìäéÆ Í ÔÅòÆ ÃæÅÂÆ ìÔ°Ç×äåÆ é³± ÚÅÔÆçÅ þ ÇÕ Û¯àÆ ìÔ°Ç×äåÆ Ã³ì³èÆ ì¶ì°ÇéÁÅçÆ âð Áå¶ ì¶ÇòôòÅôÆ é³± ÃçÅ-ÃçÅ ñÂÆ ÁÅêä¶ îé ÇòµÚ¯º Õµã ç¶ò¶ Í ÇÃµÖ Õôî ìæ¶ð¶ å±øÅé» ÇòµÚ¯º ¦ØÆ þ Áå¶ ÇÃµÖ îôܱçÅ èµÕÅôÅÔÆ ’å¶ òÆ Á³å øåÔ êÅ ñËä׶ Í À°é·» çÆ Ô¯äÆ éÅñ¯º òÆ ÇÕå¶ òµè Á÷îÅÇÂô ÇÔ³ç± ìÔ°Ç×äåÆ çÆ ðÅÜéÆåÕ ÇÃÁÅäê çÆ þ Í

Áîð õÅñö çÆÁ» ðòÅÇÂå» çÆ êÅñäÅ Õðé òÅñ¶ Çí³âð»òÅñ¶ Áå¶ À°Ãç¶ êËð¯ÕÅð» é³±, ÇÜé·» é¶ ÃµÚ çÅ êµñÅ ëóÆ ðµÖä çÆ ÕÃî ÖÅèÆ Ô¯ÂÆ þ, Ô°ä ñÅÇðÁ»-ñµÇêÁ» éÅñ éÔƺ êðÚÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ Í Ü¶ Çí³âð»òÅñ¶ é³± ôÔÆç Õð ÇçµåÅ Ç×ÁÅ, ÇÜò¶º ÇÕ ñµ×çÅ þ ÇÕ ÇÂÔ Ô¯ Õ¶ ðÇÔäÅ þ, å» ÇÂÔ ç°Ö»å íÅðåÆ ðÅÜ-ìäåð ’å¶ ñµ×Å ÇÂµÕ Õç¶ éÅ Çîàä òÅñÅ Õ¦Õ Ô¯ò¶×Å Áå¶ ÇÂÔ ÇÂÃ ç¶ Á³å çÆ ô°ð±ÁÅå Ô¯ò¶×Æ Í

* À°êð¯Õå ñ¶Ö î±ñ ð±ê ÇòµÚ çóìð, 1982 ÇòµÚ ÇñÇÖÁÅ Ç×ÁŠܯ ÇÂñµÕඩÇàâ òÆÕñÆ Á½ë dzâÆÁÅ ç¶ 10 Áê©Ëñ, 1983 òÅñ¶ Á³Õ ÇòµÚ ÛÇêÁÅ Í ÇÂà çÅ Áé°òÅç ꩯ: ÔðêÅñ ÇÃ³Ø é¶ ÕÆåÅ þ Í

Back to Index