À°Ô ôõô ܯ óå ìÅìÅ ÜðéËñ ÇÃ³Ø õÅñÃÅ Çí³âð»òÅñ¶ ç¶ éÅî Áå¶ Á³çÅ÷ éÅñ ÇòÚÇðÁÅ, 1947 ÓÚ ê³ÜÅì ç¶ øðÆçÕ¯à Ç÷ñ·¶ ç¶ òÃéÆÕ ÇÂµÕ Û¯à¶ ÇÕÃÅé ç¶ êÇðòÅð ÇòµÚ ÜéÇîÁÅ Í À°Ô ÁÅêä¶ ÇêåÅ çŠõåò» ê°µåð ÃÆ Áå¶ ñÅâ-ÇêÁÅð éÅñ Ú³íñÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÇìñÕ°ñ éÔƺ ÃÆ Í Ãµå ÃÅñ çÆ À°îð ç¶ ÕðÆì À°Ô ÇÂµÕ ÇÃµÖ Ã³ÃæÅ (çîçîÆ àÕÃÅñ) ÇòµÚ ôÅîñ Ô¯ÇÂÁÅ, ܯ 18òƺ ÃçÆ ç¶ ô°ð± ÇòµÚ íÅÂÆ îéÆ ÇÃ³Ø ÜÆ òµñ¯º ÁÅð³íÆ ×ÂÆ ÃÆ Áå¶ ÇÜµæ¶ Ãõå ÇÃÖñÅÂÆ Áå¶ î°ôµÕå íðÆ Ç÷³ç×Æ ÇìåÅÀ°äÆ ê˺çÆ þ Í ô°ð± ÇòµÚ ÇÂµÕ ìÅñó¶ òܯº À°Ãé³± Ô¯ð Õ³î» å¯º ÇÂñÅòÅ ÇÃµÖ èðî-׳©æ ç¶ ê©îÅÇäÕ Ãð±ê çÆ ÇåÁÅðÆ ÇòµÚ îçç Õðé çÆ Ç÷³î¶òÅðÆ Ã½ºêÆ ×ÂÆ ÃÆ-ÇÜà ÕÅðÜ ÇòµÚ À°ç¯º À°Ã ç¶ ê±ðò-òðåÆ Ã³å îôð±ø Ãé Í À°Ã é¶ Áé¶Õ» òÅð ê©îÅäÕ ôìç» òÅñ¶ êÇòµåð ê³ÇéÁ» Ãî¶å ÕðåÅðê°ð ÁÅÀ°ä-ÜÅä çÅ Ãøð åÇÔ ÕÆåÅ Í À°Ô ÇÂµÕ Ç÷³î¶òÅð ñóÕÅ ÃÆ Áå¶ ÁÅêä¶ Ã³êðÕ ’Ú ÁÅÀ°ä òÅñ¶ Ôð ÇòÁÕåÆ é³± À°Ã é¶ ê©íÅÇòå ÕÆåÅ Í Ãí 寺 òµè àÕÃÅñ ç¶ î°ÖÆ Ã³å ÕðåÅð ÇÃ³Ø ê©íÅÇòå ԯ¶ ܯ õ°ç ÇÂµÕ ÇéôáÅòÅé óå òܯº ê±ð¶ ÇõÖ-Ü×å ÇòµÚ ÃÇåÕÅð¶ Ü»ç¶ Ãé Í Ã³å ÕðåÅð ÇÃ³Ø íÅò¶º õ°ç À°îð ç¶ ÚÅñÆÇòÁ» 寺 À°êð éÔƺ Ãé, å» òÆ À°Ôé» ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± ÁÅêäÅ ÜÅéôÆé ÁËñÅé ÇçµåÅ Í 1977 ÇòµÚ ÇÂµÕ ÃóÕ ÔÅçö À°êð³å À°Ôé» ç¶ ÁÕÅñ-ÚñÅä¶ î×𯺠óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ À°Ôé» çÆ Ü×·Å ñÂÆ Í ÇÂà 寺 ÇêµÛ¯º ê³Ü ÃÅñ 寺 òÆ Øµà Ã ÇòµÚ ê±ðŠóÃÅð àÕÃÅñ ÇòÚñÆÁ» ØàéÅò» çÆ êËó éÅê ÇðÔÅ ÃÆ Í Ã˺åÆ ÃÅñ çÆ À°îð ÇòµÚ 6 ܱé, 1984 é³± ÕðÆì Ãò¶ð¶ 9-10 òܶ ç¶ çðÇîÁÅé À°Ô À°Ã ç¶ô çÆ åÅÕå çÅ ÇôÕÅð Ô¯ Ç×ÁŠܯ î°ñÕ çÆ òµÃ¯º ç¶ ç¯ øÆÃçÆ å¯º òÆ Øµà-Ç×äåÆ òÅñ¶ òð× ç¶ ñ¯Õ» çÆ ðÅÜÃÆ-éÅðÅ÷×Æ ç¶ ð¯Ã-ê©×àÅò¶ é³± Õ°Úñä ’å¶ å°ÇñÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ Í

çîçîÆ àÕÃÅñ çÅ Ú½èò» î°ÖÆ çðìÅð ÃÅÇÔì çÆ À°Ã¶ êðÕðîÅ ÇòµÚ ôÔÆç Ô¯ÇÂÁÅ ÇÜµæ¶ ñ×í× ç¯ ÃçÆÁ» êÇÔñ» àÕÃÅñ ç¶ ê±ðìñ¶ î°ÖÆÁ» ’Ú¯º ìÅìÅ çÆê ÇÃ³Ø ÜÆ ÇÂµÕ Ô¯ð ÃÅîðÅÜòÅçÆ çÆ ø½Ü çÅ àÅÕðÅ Õðç¶ ôÔÆç ԯ¶ ÃéÍ ÇõÖ-ÇÂÇåÔÅà ÇòµÚ À°Ôé» çÅ Ç÷Õð ðéÇÔðÆ ôìç» ’Ú ÕÆåÅ Ü»çÅ þ Áå¶ À°Ôé» ç¶ éÅî éÅñ Áé¶Õ» ñ¯Õ-ÕæÅò» Ü°óÆÁ» Ôé Í Ô°ä ÇÂÇåÔÅÃ é¶ ìÅìÅ çÆê ÇÃ³Ø ç¶ ÕÅðéÅÇîÁ» ÇÜÔÅ ÔÆ ÇÂµÕ Ô¯ð ÕÅðéÅîŠðéÇÔðÆ ôìç» ÇòµÚ ÁÅêä¶ ê³ÇéÁ» çÅ Çô³×Åð ìäÅ ÇñÁÅ þ Í ï±éÅéÆ éÅÇÂÕ Ô¯ð¶ôÆÁà 鳱 Á³×©¶÷Æ ç¶ ÇÂµÕ ÕòÆ òµñ¯º í¶ºà ÕÆåÆ ôðè»ÜñÆ òÅñ¶ íÅò ê©×àŪçÆÁ» ÕÅÇò-å°Õ» ðÅÔƺ ÔÆ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± òÆ ôðè»ÜñÆ í¶ºà þ ܯ À°Ôé» çÆ ôÔÅçå çÅ Ãð¯ÕÅð Áå¶ ê©¶ðéÅ-é¯å ÃÆ Áå¶ À°Ôé» çÆ îËçÅé-¶-Ü³× ÇòµÚ ôÔÆçÆ ñÂÆ çñ¶ðÆ éÅñ ñóé çÅ Çç©ô òÆ ÇÚåðçÆÁ» Ôé :

Çëð àÕÃÅñÆ ì°µÇÕÁÅ, À°Ô ÇÃðñµæ» çÅ ÃðçÅð,
ܯ ØÇóÁŠï íµÜäÅ, Ãí Üµ× ÚµñäÔÅð,
êð ÁôÕ¶ ÁËÃÆ î½å ç¶! ñµÖ» é» ñó¶ ò³×Åð,
ìä Çêåð» çÆ õÅÕ ’å¶ ×°ðèÅî» çÅ êÇÔð¶çÅð Í **
Á³×¶©÷Æ-ÕòÆ òµñ¯º ï±éÅéÆ ÔÆð¯ ê©åÆ ôðè»ÜñÆ íðê±ð î±ñ-Ãåð» Ǫ Ôé :
Out spake brave Horatious, captain of the gate,
To every man on this earth, death cometh soon or late,
Who can die better, than facing fearful odds,
For the ashes of his fathers, for the temples of his Gods.

óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± ÇÂà 寺 À°µåî ôðè»ÜñÆ Ô¯ð ÕÆ Ô¯ ÃÕçÆ þ ÇÕ À°Ã òµñ¯º êËçÅ ÕÆåÆ Ú¶åéÅ ÇòµÚ ¶éÅ ìñ þ ÇÕ À°Ã çÆ ôÔÅçå 寺 ÇêµÛ¯º òÆ À°Ã ç¶ ÇêÁÅð¶ ê³ÜÅì ç¶ ð¯÷îµðÅ ç¶ ê©ôÅÃé é³± Õ¶òñ ÁÅî ò»× ÚñÅÀ°ä õÅåð ÇÂµæ¶ Çéå-Ççé ÔÕ±îå é³± î°ÇÔ³î» Ãð ÕðéÆÁ» ê˺çÆÁ» Ôé Í À°Ô ÃÅð¶, ܯ ê³ÜÅì ç¶ Ü÷ì¶ å¯º òÅÕø Ôé, ÜÅäç¶ Ôé ÇÕ ÇÂÔ Ãí ÇòÁðæ ïåé Ôé Í ÃçÆÁ» 寺 ê³ÜÅì ç¶ ÁÅ÷ÅçÆ-êóç ñ¯Õ» çðÇîÁÅé ÇéÁ» Áå¶ ÃòË-îÅä 寺 ÇòÔ±äÆ ‘Áîé-ô»åÆ’ éÅî çÆ Õ¯ÂÆ ÜÅå éÔƺ ÇàÕ ÃÕÆ Í ÇéôÚ¶ ÔÆ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÂÔé» Õçð»-ÕÆîå» Áå¶ ð±ÔÅéÆ ÇòÕÅà çÆ î°Õ³îñ ÁÅ÷ÅçÆ ç¶ ÔµÕ é³± ìðÕðÅð ðµÖä ñÂÆ ôÔÆç Ô¯ÇÂÁÅ Í À°Ã ç¶ Ã³Ö¶ê ÇÜÔ¶ êð³å± ð½ôé ÜÆòé-Ãøð é³± ÃîÞä ç¶ ÇÕö òÆ ïåé ñÂÆ 1947 çÆ ç¶ô-ò³â ç¶ ÕÅðéÅ Áå¶ À°ç¯º 寺 ñË Õ¶ Çõֻ éÅñ Ô¯ ðÔ¶ ÇòÔÅð é³± ÇèÁÅé ÇòµÚ ðµÖäÅ ñÅ÷îÆ þ Í ÇÂà ñ¶Ö çÅ î³åò À°Ôé» ÕÅðé» é³± À°ÜÅ×ð Õðé» þ ÇÜé·» òµÃ À°Ã é³± ôÔÅçå ç¶äÆ êÂÆ Í

ÇÂÔ åµæ Ô°ä ÇìñÕ°ñ ܵ×-÷ÅÔð þ ÇÕ ÇÔ³ç°ÃåÅé çÆ Ã°å³åðåÅ ç¶ ðÅÔ ÇòµÚ Ãí 寺 òµâÅ ÁÇóµÕÅ ÇÔ³ç±Á» çÆ ÇÂà À°ê-îÔ»çÆê (íÅðå) ÇòµÚ òµÃçÆÁ» Ô¯ðé» Õ½î» çÅ ÇòôòÅà Çܵåä ÇòµÚ Áï¯×åÅ ÃÆ Í ÇÔ³ç°ÃåÅé ’Ú À°Ôé» çÆ ÁÅìÅçÆ åÕðÆìé 70 øÆÃçÆ ÃÆ êð À°Ô صà-Ç×äåÆÁ» é³± ÇÂÔ åõñÆ éÅ ÇçòÅ ÃÕ¶ ÇÕ À°Ôé» ç¶ ÔµÕ Áå¶ ÇÔå ÇÂà ç¶ô ÇòµÚ îÇÔø±÷ ðÇÔä׶- ÇÜÃ ç¶ ðÅÜ-å³åð À°êð íÅòÆ ð±ê ’Ú ÇÔ³ç±Á» ÇòÚñ¶ À°µÚ ÜÅåÆ ç¶ èéÅã» é¶ ÕÅì÷ Ô¯äÅ ÃÆ Í ÇÔ³ç± ÇÚ³åÕ» 寺 ÇÂñÅòÅ Ô¯ð ïÚòÅé» çÅ òÆ ÇÂÔ ÁÅî Áé°íò ÃÆ ÇÕ Ü¶Õð ÇÔ³ç±Á» é³± ðÅÜÃÆ åÅÕå ‘ÇÂµÕ ÇòÁÕåÆ-ÇÂµÕ ò¯à’ ç¶ ÁÅèÅð ’å¶ (íÅò Ç×äåÆ ç¶ ÁÅèÅð ’å¶) ýºêÆ ×ÂÆ å» Ú¯ÖÆ ÇÔ³ÃÅ Áå¶ õ±é-õðÅìÅ Ô¯ ÃÕçÅ þ Í ÇÔ³ç°ÃåÅé ÇÂµÕ ÁÇÜÔ¶ À°ê-îÔ»çÆê òܯº ÜÅÇäÁÅ Ü»çÅ ÃÆ ÇÜà çÆÁ» ÇòôÅñ Ôµç» Á³çð Áé¶Õ» êðÃêð Çòð¯èÆ ÃµÇíÁÅÚÅð î½Ü±ç Ãé Í ìÅ©ÔîäòÅç, ÇÜÃé³± ÇÔ³ç±Á» ç¶ òµâ¶ ÇԵö é¶ ÁÅêä¶ èðî òܯº ÁêäÅ ÇñÁÅ ÃÆ, ÁÅêä¶ î±ñ ðíÅÁ êµÖ¯º ÔÆ ò³âÆÁ» êÅÀ°ä òÅñÅ, Çòð¯è ê©åÆ ÁÃÇÔäôÆñ, çîéÕÅðÆ Áå¶ ÇÔ³ÃÅåîÕ ÃÆ Í ÇÂÃ ç¶ ÇêÛ¯Õó ’Ú ì°µè-îå çÅ, À°ÃçÆ Üéî-í±îÆ ÇÔ³ç°ÃåÅé 寺, Ö°ðÅ-Ö¯Ü ÇîàÅ ç¶ä çÅ ÇÂÇåÔÅà òÆ î¯Ü±ç ÃÆ Í ÃçÆÁ» 寺 ì©ÅÔîäòÅç é¶ ì¶Ôµç ÁêîÅéÜéÕ ÜÅå-ê©æÅ Áå¶ Çíµà ç¶ Ã³Õñê Áé°ÃÅð éÅ-ìðÅìðåÅ é³± ÁÅêäÅ ÁÅèÅð ìäÅÇÂÁÅ ÃÆ Áå¶ ñ¯Õ» ç¶ îé°µÖÆ ÁÇèÕÅð» çÅ Ôéé ÕðçÅ ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ Í Ã³ÇòèÅé-ØÅóéÆ-ÃíÅ ÇòµÚ صà-Ç×äåÆ ñ¯Õ» ç¶ ÇÔå îÇÔø±÷ ðµÖä ñÂÆ Õ°µÞ Á×ÅÀ±º ððµÇÖÁÅ-ê©ì³è», ôÕåÆ çÆ ç°ðòð寺 ð¯Õä Áå¶ ÇÂà çÅ åòÅ÷é ìäÅÂÆ ðµÖä Ãì³èÆ Õ°Þ ð¯Õ» Áå¶ ÷ÅìåÅ ÕÅé³±é ìäÅÀ°ä, óêðçÅÇÂÕ ê©åÆÇéèåÅ Áå¶ øËâðñ ÇÃÃàî çÆ ÇòòÃæÅ ñÂÆ ìÇÔà ÕÆåÆ, çðÁÃñ À°Ô ÇÂÔ îÇÔñà Õðç¶ Ãé ÇÕ ÁÇÜÔ¶ Á×ÅÀ±º Áå¶ ðÅÖò¶º ÷ÅìåÅ-ê©ì³è» çÆ ÁäÔ¯ºç çÆ Ã±ðå ÇòµÚ صà-Ç×äåÆÁÅ ç¶ ðÅÜÃÆ Áå¶ èÅðÇîÕ ÔµÕ ×³íÆð õåð¶ ’Ú ëà ÜÅä׶ Í Çµ毺 åµÕ òÆ Ã³ç¶Ô ÃÆ ÇÕ Øµà-Ç×äåÆ ñ¯Õ» ç¶ ÇÜÀ±ä ç¶ ÔµÕ À°êð òÆ ê©ôé-ÇÚ³é· ñµ× ÜÅò¶×Å Í

î°Ô³îç ÁñÆ ÇÜéÅÔ ÇÕªÇÕ ÁÇÜÔ¶ õçô¶ ê©×àÅÀ°ä ÇòµÚ î¯ÔðÆ ÃÆ, ÇÂà ñÂÆ À°Ã é³±, Çéð³åð, òµâ¶ ÇøðÕÅê©Ãå Áå¶ Áîé-Çòð¯èÆ ÖñéÅÇÂÕ òܯº í³ÇâÁÅ Ç×ÁÅ þ Í ÇòÁ³×ÅåîÕ åµæ ÇÂÔ þ ÇÕ 1946 寺 ÇêµÛ¯º À°Ã òµñ¯º ê©×àŶ õçô¶ ìÅð-ìÅð ÃÔÆ Çõè ԯ¶ ÔéÍ ç¶ô çÆ èðî ç¶ ÁÅèÅð ’å¶ åÕÃÆî î°Õ³îñ ð±ê ’Ú Ôð êµÖ¯º ÇÔ³ç± Õ»×ðà òµñ¯º ÕðòÅÀ°äÅ ÇÂÃçÅ Ãí 寺 êÇÔñÅ Ãì±å þ Í Ôð¶Õ ÇøðÕ± àÕðÅú 寺 صà-Ç×äåÆ ñ¯Õ» çÅ íÅðÆ ÜÅéÆ é°ÕÃÅé ÇÂà ׵ñ çÅ Ãêôà ñÚÕ þ ÇÕ ÇÂÔ ìÔ°-Ç×äåÆ ÇøðÕÅ Ô¯ðé» éÅñ ÃÇÔ-Ô¯ºç (íÅò, ‘ÜÆú Áå¶ ÇÜÀ±ä Ççú’) ç¶ ÇÕö òÆ åðÆÕÅÕÅð 寺 ÇòðòÅ þ Í ÇÜé·» çÆ ÇÂÔ Ã¯Ú ÃÆ ÇÕ Øµà¯-صà ÃÇíÁÅÚÅð é³± ÁÇÜÔÆ ÁÃÇÔäôÆñåŠ寺 î°Õå ðµÇÖÁÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ þ, À°Ôé» é³± íÅôÅÂÆ î°µÇçÁ» 寺 ԯ¶ ÇÔ³ÃÕ Þ×ÇóÁÅ é¶ ÇéðÅô ÕÆåÅ Í Øµà-Ç×äåÆÁ» ç¶ èðî é³± òÆ ÷¯ðçÅð Ôîñ¶ çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ ÇêÁÅÍ éòÆé Ãñåéå çÆ ø½ÜÆ ôÕåÆ ç°ÁÅðÅ ÁÕÅñ åõå çÆ åìÅÔÆ Áå¶ ÇÂÃçÆ ÇîñÆí°×å éÅñ ìÅìðÆ îÃÇÜç çÆ ìðìÅçÆ é¶ ÇÂà çÆ î³çÆ ÷ÇÔéÆÁå é³± Áñø é³×Å Õð ÇçµåÅ Í ÇìñÕ°ñ ÇÂÔé» ÔÆ õçÇôÁ» çÆ ê¶ôÆéׯÂÆ ÚðÇÚñ, ÇÜéÅÔ, ÃòÅîÆ èðî åÆðæ Áå¶ Ô¯ð ïÚòÅé» é¶ ÕÆåÆ ÃÆ Í

óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ ÇòéÅô Áå¶ åìÅÔÆ ç¶ Üéî-çÅåÅò» òµñ¯º À°åôÅÇÔå Áå¶ ê©ë°µñå ÕÆåÆÁ» îé½å» Áå¶ ð°ÚÆÁ» é³± Áîñ ’Ú ÇñÁÅÀ°ä ñÂÆ ÇÔ³ç°ÃåÅé çÆ Ãñåéå é³± Ççé-ðÅå Ե篺 òµè Ãð×ðîÆ ’Ú Ü°ÇàÁ» ê©åµÖ êÇÔÚÅä ÇñÁÅ Í èÅðÇîÕ ÁÕÆÇçÁ» ç¶ ÇéíÅú ’Ú Öó·¶ ÕÆå¶ ×¶ ׳íÆð ÁÇóµÇÕÁÅ é¶ À°°Ã é³± Çòô¶ô ð±ê ’Ú âÅãŠꩶôÅé ÕÆåÅ Í À°Ô ÁÅêä¶ å¯º êÇÔñ¶ óå òµñ¯º ÇõÖ-èðî-Çòð¯èÆ Çéð³ÕÅðÆ î³âñ ç¶ ÇõñÅø ÇÜÔÅç éÅñ é¶Çóú Ü°ÇóÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ Í ÇÂÔ ÁÅî ÃÇòÕÅÇðÁÅ Ç×ÁÅ åµæ ÃÆ ÇÕ ÇÂÔ Çéð³ÕÅðÆ î³âñ Áå¶ ÁÇÜÔ¶ ÕÂÆ Ô¯ð ÇÔ³ç°ÃåÅé çÆ ðÅÜ-ôÕåÆ ’å¶ ÕÅì÷ ÜîÅå òµñ¯º ÔÆ Öó·¶ ÕÆå¶ ×¶ Ãé Í Áê©Ëñ 1978 ÇòµÚ Á³Çî©åÃð ç¶ ÇÃµÖ Õåñ¶ÁÅî ÇêµÛ¯º ô¯©îäÆ ×°ðç°ÁÅðÅ ê©ì³èÕ Õî¶àÆ òµñ¯º ÜÅðÆ òÅÂÆà ê¶êð ÇòµÚ ÇÂà Ãî°µÚÆ ÃÇæåÆ çÅ ÃÅð Á³ÇÕå ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ Í Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø À°êð¯Õå ÇÕÃî çÆÁ» ôðÅðå» é³± áµñ·ä çÅ ïåé Õðé òÅÇñÁ» ÇòµÚ î¯ÔðÆ ÃÆ Í ÇÂà À°ç¶ô éÅñ óì³èå ÕÅðòÅÂÆ ÇòµÚ À°Ã ç¶ Áé¶Õ» ÃÅæÆ ô»åîÂÆ î°÷ÅÔðÅ Õðç¶ ôÔÆç Ô¯ ׶ Ãé Í ÇÂà ׵ñ¯º î°éÕð éÔƺ Ô¯ÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÇÕ ìå½ð çîçîÆ àÕÃÅñ ç¶ î°ÖÆ À°ÃçÆ ÇÂÔ ÕÅðòÅÂÆ ÔµÕìÜÅéì ÃÆ Í ÇÂà éÅñ Çõֻ òµñ¯º Ô³ãÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ ðÅÜÃÆ ñÅÚÅð×Æ òÆ Ã³ÃÅð ç¶ Çç©ôàÆׯÚð Ô¯ ×ÂÆ Í î½ÇñÕ ÇõÖ-ÇÃè»å ç¶ Áé°Õ±ñ óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ñÂÆ ÜÆòé î°Õ³îñ ð±ê ’Ú ÃËÕ±ñÇð÷î Áå¶ ð±ÔÅéÆÁå ç¶ Áµâ¯-Áµâ õÅÇéÁ» ’Ú ò³âÆ ÜÅ ÃÕä òð×Æ Õ¯ÂÆ ôË éÔƺ ÃÆ Í ÜÆòé Ãî°µÚ¶ ð±ê ’Ú ÃÅð¶ êÇÔ¬Á» çÅ ÇÂµÕ Ã°î¶ñ ÃÆ Í À°Ãé¶ ÁÅêäÅ ÇèÁÅé õÅñÃÅ ÃÜä ò¶ñ¶ ìõÇôô Ô¯ÂÆ ðòÅÇÂåÆ ÇÕðêÅé ’å¶ Õ¶ºçðå ÕÆåÅ- ܯ Ôð Ã ÇÂÔ ÃµÚ ïÅç ÇçòÅÀ°ä òÅñŠǵÕîÅåð ôÃåð þ ÇÕ Õ¯ÂÆ òÆ ÇÃµÖ úéÆ ç¶ð êðîÅé³ç çÆ ê©ÅêåÆ éÔƺ Õð ÃÕçÅ Ü篺 åÕ À°Ô ÁÅêä¶ Ã³ÃÅðÕ øð÷» çÆ ×³íÆðåÅ éÅñ êÅñäÅ éÔƺ ÕðçÅ Í À°Ô Ãêôà ÜÅäçÅ ÃÆ ÇÕ ÔÕ±îå é³± ÁÅêä¶ éÅ×ÇðÕ» ç¶ Ççñ¯-ÇçîÅ× À°êð î°Õ³îñ ÁÜÅð¶çÅðÆ òܯº ÔµÕ ÜîÅÀ°ä çÅ Õ¯ÂÆ ÁÇèÕÅð éÔƺ þ Áå¶ éËÇåÕåÅ, ÷îÆð Áé°ÃÅð ÇÜÀ±ä, ÇéÁ» Áå¶ ÃµÚÅÂÆ ç¶ ÔµÕ Ãí ñ¯Õ» ÇòµÚ Ãðì-é¶ôà Ôé, ÖÅÃÕð ÁÇÜÔ¶ ñ¯Õ» Á³çð ܯ õ°çî°õåÅð éÔƺ Ãé Í ÇÂà ñÂÆ Ü篺 øËÃñÅÕ°é ØóÆ ÁÅÂÆ å» À°Ã é³± ÁÅêä¶ òµñ¯º ÁõÇåÁÅð ÕÆå¶ ÜÅä òÅñ¶ ðÃå¶ çÆ êÇÔÚÅä Õðé ÇòµÚ Õ¯ÂÆ ÇçµÕå éÅ ÁÅÂÆÍ

À°Ã é¶ ìõ±ìÆ ÜÅä ÇñÁÅ ÃÆ ÇÕ ÇÔ³ç°ÃåÅéÆ ÃîÅÜÕ ã»Ú¶ çÆ ìÔ°-ÃÇíÁÅÚÅðÕ Çòô¶ôåÅ é³± ÇèÁÅé ’Ú ðµÖ¶ ÇìéÅ ‘ÇÂµÕ ÇòÁÕåÆ-ÇÂµÕ ò¯à’ çÅ ÇÃè»å ÁÇÜÔ¶ ã³× éÅñ ÕÅðÜôÆñ ÃÆ Ü¯ Çõֻ é³± ÃòË-ðÅÜ ç¶ ÔµÕ å¯º ò»ÞÅ ÕðçÅ ÃÆ Í ÇÂÔÆ À°Ã òµñ¯º ÁÕÃð ç°ÔðŶ Ü»ç¶ ÇÂà Õæé ÇÕ ‘ÇÃµÖ ÁÅ÷Åç ÇÔ³ç°ÃåÅé ÇòµÚ òÆ ×°ñÅî Ôé,’ çÅ åðÕó×å ÁÅèÅð ÃÆ Í À°Ã é³± ÁÅêä¶ ñ¯Õ» (Çõֻ) çÅ ðÅÜÃÆ ÇòׯÚÅ ÇÂà ÕÅðé Ô¯ð òÆ ìÔ°åÅ ðóÕçÅ ÃÆ ÇÕªÇÕ ÇÔ³ç°ÃåÅé çÆ ÁÅ÷ÅçÆ-ê©ÅêåÆ Áå¶ ÇÂà çÆ Ã°ðµÇÖÁÅ ñÂÆ À°Ôé» é¶ Ôð î½Õ¶ òµâÅ ÇÔµÃÅ êÅÇÂÁÅ ÃÆ Í ÇÂò¶º ÔÆ À°Ôé» é¶ íÅðåÆ À°ê-îÔ»çÆê ’Ú ÇÂà èðåÆ ç¶ î±ñ ÃÇíÁÅÚÅð çÆ ðÅÖÆ ñÂÆ ÇÂéÕñÅì çÆ Á×òÅÂÆ òÆ ÕÆåÆ ÃÆ Í ÇõÖ-ñÇÔð çÅ ÇÂµÕ î³åò ÇÔ³ç± èðî é³± À°Ã À°êð ì¶Ôµç ôÕåÆôÅñÆ ì©ÅÔîäòÅç òµñ¯º á¯ÃÆÁ» ×ÂÆÁ» é»Ô-êµÖÆ Áï¯×åÅò» Áå¶ Õî÷¯ðÆÁ» 寺 î°Õå ÕðéÅ òÆ ÇðÔÅ þ Í ÇÂà éÅñ èðî» ç¶ íÅÂÆÚÅð¶ ÇòµÚ ÇÔ³ç± èðî ÇÃð À°µÚÅ üµÕ ÃÕçÅ ÃÆ Í Ã³å é³± ÇÂÔ ÃîÞä ’Ú ìóÆ î°ôÕñ ÁÅÂÆ ÇÕ ÁÇÜÔ¶ êðÀ°êÕÅðÆ ÃÇíÁÅÚÅð é³± îñÆÁÅî¶à Õðé Áå¶ ÇÂÃ ç¶ èÅðéÆ ñ¯Õ» é³± ìðìÅç Õðé çÆÁ» Õ¯Çôô» ÇÕª Ô¯ ðÔÆÁ» Ãé ? ܶ ÁÇÜÔ¶ Ö±ìñðå ÃÇíÁÅÚÅð é¶ ì©ÅÔîäòÅçÆ ÇÔ³ç± ìÔ°-Ç×äåÆ å¯º ÇÂñÅòÅ ÇÕö Ô¯ð íÅÂÆÚÅð¶ çðÇîÁÅé ÁÅêä¶ ìÔ°-êµÖÆ ×°ä» çÆÁ» Çêðå» éÅñ ÁÇÜÔ¶ ÇÂéÕñÅìÆ ÕÅðéÅÇîÁ» é³± Á³ÜÅî ÇçµåÅ Ô°³çÅ å» íÅðå ç¶ Ôð Ã±ì¶ ÇòµÚ Çõֻ é³± íðÅò» çÆ åð·» ‘ÜÆ ÁÅÇÂÁÅ é³±’ ÇÕÔÅ Ü»çÅ Áå¶ À°é·» ç¶ ×°ðç°ÁÅÇðÁ» é³± ÃðÕÅðÆ õðÚ¶ ’å¶ ÚñŶ ÜÅä òÅñ¶ Õ½îÆ ÃîÅðÕ» òܯº åÃñÆî ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Ô°³çÅ Í

óå ÇÂà åµæ 寺 íñÆí»å ÜÅä³± ÃÆ ÇÕ 1947 ÓÚ Çõֻ é³± íÅðåÆ Ã³Ø ’Ú ôÅîñ Õðé ñÂÆ îéÅÀ°ä ç¶ ïåé òܯº À°é·» éÅñ ÇéÁ» íðê±ð Ã¬Õ çÅ òÅÁçÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ Í ÇÃðçÅð Õê±ð ÇÃ³Ø é¶ íÅôÅÂÆ ÁÅèÅð ’å¶ Áܯն ê³ÜÅì ç¶ ÇéðîÅä ñÂÆ Ô¯ÂÆ ìÇÔà ç½ðÅé À°êð¯Õå ê©Ã³× ’Ú Çõֻ éÅñ ðÃîÆ êµèð ’å¶ ÕÆå¶ ×¶ òÅÁç¶ î°ó Ç×äŶ Í À°Ã çÅ ÜÅéçÅð íÅôä åÆÃðÆ ñ¯Õ-ÃíÅ ç¶ ÇðÕÅðâ çÅ ÇÔµÃÅ þ Í ãÆéåÅÂÆ Áå¶ ÇÃåî çÆ Ç³åÔÅ þ ÇÕ À°Ã çÆÁ» ò÷éçÅð çñÆñ» çÅ éÅ À°ç¯º ÔÆ Áå¶ éÅ Õç¶ ìÅÁç ÇòµÚ ÔÆ Õ¯ÂÆ òÅÜì ÜòÅì ÇçµåÅ Ç×ÁÅ Í ÇÃðçÅð ÇÃÔå êµÖ¯º ÇìîÅð ÃÆ êð À°Ô ÁÅêä¶ ÜµçÆ Çê³â ÖÅÜÅ ìÅܱ 寺 Ãøð ÕðÕ¶ “À°Ã ê±ðé ðÇÔðç Áå¶ ÃÅø-ÃÅø ÖðÆÁ» ×µñ» Õðé òÅñ¶ é½ÜòÅé óå, ܯ Ô°ä çðìÅð ÃÅÇÔì ’Ú ÃÆ’’ Õ¯ñ À°êð¯Õå î°µÇçÁ» óì³èÆ ÇòÚÅð-ׯôàÆ Õðé ñÂÆ Ç×ÁÅ Í À°Ã é¶ Ã³å é³± ê±ðÅ Ãîðæé ÇçµåÅ-íÅò¶º ÇÕ À°Ã é³± À°ç¯º çÆ ÁÕÅñÆ ñÆâðÇôê ’å¶ ìÔ°å òµâŠóç¶Ô ÃÆ ÇÕ ÇÂÔ Ã³å é³± Õ¯ÂÆ ÃÅðæÕ ÕÅðòÅÂÆ Õðé ç¶ò¶×Æ ?

óå é³± õ°ç òÆ ÁÕÅñÆ é¶åÅò» Õ¯ñ¯º ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Õ¯ÂÆ Ô¯ð À°îÆç éÔƺ ÃÆ Í À°Ã ç¶ ðÅÜÃÆ ê©¯×ðÅî çÅ ÇÂµÕ ÇÔµÃÅ ÁÕÅñÆ ÁÅ×±Á» ÇòÚñ¶ öËð-óÜÆçÅ õ°çöð÷» é³± ñ»í¶ ÔàÅÀ°äÅ ÃÆ Í ÇÂà êµÖ¯º À°Ã é³± òµâÆ ÃëñåÅ ÇîñÆ Í À°Ã çÆ ôÔÅçå 寺 å°ð³å ìÅÁç ÁÇÜÔ¶ ÃÅð¶ ÁéÃð ÕµÖ¯º Ô½ñ¶ Ô¯ ׶ Í À°Ã ç¶ ðÅÜÃÆ òÅðû çÆÁ» Ö°éÅîÆÁ» ç¶ ÇÂµÕ ¦î¶ ÇÃñÇÃñ¶ ç¶ ëñÃð±ê ÇÂÔ ñ¯Õ ÔÅñ çÆ ØóÆ î°ó À°µíð ÁŶ Ôé Í ÁÕÅñÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ, À°Ô ÁÅ÷Åç ÇÔ³ç°ÃåÅé ÇòµÚ Çõֻ çÆ ç°ðçôÅ ñÂÆ Õ¶ºçð ’å¶ ÕÅì÷ Õ»×ðà ÃðÕÅð é³± Ç÷³î¶òÅð ÃîÞçÅ ÃÆÍ À°Ã çÅ Áé°íò ÃÆ ÇÕ ì©ÅÔîäòÅç, ܦèð âòÆ÷é ç¶ ÁÅðÆÁÅ-ÃîÅÜÆÁ» Áå¶ éÇÔð±-êÇðòÅð çÅ ê©íÅò Çõֻ Áå¶ ÇõÖ-èðî óì³èÆ ÃðÕÅð çÆ àÕðÅú-íðê±ð éÆåÆ ç¶ ê©¶ðÕ êÇÔ¬ Ãé Í ÁñìµåÅ, À°Ô ÜòÅÔð ñÅñ éÇÔð± é³± å» Ö¶óÆ ç¶ ×³×± ì©ÅÔîä, ÇÜÔóÅ ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø ç¶ Û¯à¶ ÃÅÇÔì÷ÅÇçÁ» Áå¶ Çìðè îÅåÅ é³± ôÔÆç ÕðòÅÀ°ä ñÂÆ Ç÷³î¶òÅð ÃÆ, çÆ ÔÆ Á½ñÅç ÇîæçÅ ÃÆ Í ÇꩳÃÆêñ ׳×Å ÇÃ³Ø é¶ òÆ ÇÂÕ¶ð» ÁÇÜÔÆ ÇàµêäÆ ÕÆåÆ ÃÆ êð³å± ÇìéÅ ôµÕ ÇÂÔ åôìÆÔ òܯº ÔÆ ÃÆ Í Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ éÇÔð± óì³èÆ À°êð¯Õå ÇòÚÅð óå ÔðÚ³ç ÇÃ³Ø ñ½×¯òÅñ ç¶ ÇÂµÕ ÇìÁÅé ’å¶ ÇàµêäÆ ÕðÇçÁ» ê©×à ÕÆåÅ ÃÆ ÇÜà ÇòµÚ ñ½×¯òÅñ é¶ Á³ç¯ñé ç½ðÅé ÇÂµÕ î½Õ¶ ’å¶ ‘éÇÔð± êÇðòÅð ÇòµÚ ê±ðé íð¯ÃÅ’ ê©×àÅÇÂÁÅ ÃÆ Í Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± Ü篺 ÇÂÔ ê°µÇÛÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ ÕÆ À°Ã çÅ À°êð¯Õå Õæé îÇÔ÷ ê©åÆÕÅåîÕ ÃÆ å» À°Ã é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ éÇÔð± êÇðòÅð ׳ױ çÅ ÔÆ ÖÅéçÅé ÃÆ Áå¶ À°Ã ç¶ Õæé çÆ íÅòéŠõÚ-î°µÚ ÇÂÔ¯ ÔÆ ÃÆ Í

óå ÁÅêä¶ î³±Ô¯º Ôð ñø÷ ÃÅòèÅéÆê±ðòÕ éÅê-å¯ñ Õ¶ ÕµãçÅ ÃÆ Í ÃðÕÅð À°Ã ç¶ ÇõñÅø Õ¯ÂÆ òÆ ç¯ô ÁÅÇÂç éÔƺ ÃÆ Õð ÃÕÆÍ ÁõÆð åÕ À°Ã ç¶ ÇõñÅø ¶ܳÃÆÁ» òµñ¯º, ܯ À°Ã ç¶ î³±Ô¯º ÇéÕñ¶ ǵÕ-ÇÂµÕ ñø÷ çÆ ÛÅä-ìÆä ÕðçÆÁ» Ãé, çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁŠǵÕîÅåð î°ÕµçîÅ ÇÂµÕ ÜéåÕ íÅôä ’Ú À°Ôç¶ òµñ¯º ÇÂµÕ Ü» ç¯ ×°ÃËñ¶ ôìç òðåä óì³èÆ ÃÆ Í ÇÂà նà óì³èÆ òÆ ÃðÕÅð òµñ¯º Õç¶ Õ¯ÂÆ êËðòÆ éÔƺ ÕÆåÆ ×ÂÆ Í ÇÜò¶º-ÇÜò¶º ÃÅñ 1983 çÅ Á³å é¶ó¶ ÁÅÇÂÁÅ, ÔÅÕî ÇÚ³åÅå°ð Ô¯ À°µ¶á¶ ÇÕªÇÕ Áܶ åÅÂƺ À°Ôé» çÆÁ» åçìÆð» ÇÃð¶ ÚÅó·é ñÂÆ «óƺçÅ îÅÔ½ñ ÁÅêäÆ ÇÃÖð é³± éÔƺ ÃÆ êÔ°³Ú ÃÇÕÁÅ Í ÇµÛå îÅÔ½ñ ÇÃðÜä çÆ ê©ÇÕÇðÁÅ é³± é¶êð¶ ÚÅó·é ñÂÆ Þ±á¶ ê©ÚÅð çÆ ñ×ÅåÅð î°ÇÔ³î ðÅÔÆ Ã³å é³± ÔÇæÁÅðì³ç ìöÅòå çŠóÚÅñé Õð ðÔ¶ ÇÂµÕ òµâ¶ ÁÅ×± òܯº í³ÇâÁÅ Ç×ÁÅ Í çðìÅð ÃÅÇÔì Ãî±Ô é³± ìÅöÆÁ» Áå¶ À°é·» ç¶ ÁÃñ¶õÅé¶ ç¶ þâÕ°ÁÅàð òܯº ê©ÚÅÇðÁÅ Ç×ÁÅ Í Ô°ä åÅÂƺ òÆ ÇÂÔ ÃµÚ þ ÇÕ À°Ã î½Õ¶ åÕ À°µæ¶ ìÔ°åÆ ÚðÚÅ ï¯× Õ¯ÂÆ ÔÇæÁÅð éÔƺ ÃéÍ Ã³å ç¶ ÁÅêä¶ õ³±-õÅð ÁÕà óì³èÆ îÆâƶ òµñ¯º Öó·¶ ÕÆå¶ ×¶ ÔÀ±Â¶ é³± À°Ã Ã ܯðçÅð ÞàÕÅ ñµ×Å Ü篺 óå é¶ ìµÃ ïÅåðÆÁ» çÆÁ» ÔµÇåÁÅò» òð×Æ * ÕÅÇò-å°Õ» çÅ Áé°òÅç ê°ÃåÕ ç¶ Ã³êÅçÕ ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø òµñ¯º ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Í ì¶Ô±çÅ ÇÔ³ÃÅ çÆ Ö°µñ·¶ÁÅî Çé³çÅ ÕÆåÆ Í ÇõචòµÜ¯º ÃÅÇ÷ô» ç¶ ðÚËåÅ ì°ðÆ åð·» ì°õñŠ׶ ê©åÆå ԯ¶ Í ðÚÆ ×ÂÆ ï¯ÜéÅ é³± Á×»Ô å¯ðé ñÂÆ Ô°ä ÷ð±ðÆ Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ çðìÅð ÃÅÇÔì é³± ÔÇæÁÅð» éÅñ éµÕ¯-éµÕ íÇðÁÅ ÜÅò¶ Í ÃÅÇ÷ôÆÁ» ñÂÆ ÃÇæåÆ Ô¯ð òÆ ìçåð Ô¯ ×ÂÆ Ü篺 ç±ð-Çç©ôàÆ ðµÖä òÅñ¶ ÇéðêµÖ çðôÕ», ÇÜé·» ÃÅðÆ ìçéÆå ÚÅñ é³± ì°µÞ ÇñÁÅ, é¶ êÇÔñ-ÕçîÆ ÕðÕ¶ ÇÂÔ ÃµÚÅÂÆ ÇðÕÅðâ ’å¶ ÇñÁŪÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ À°Ôé» òµñ¯º ìóÆ ìÅðÆÕÆ éÅñ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÛÅä-ìÆä çðìÅð ÃÅÇÔì ’Ú ÔÇæÁÅð» çÆ î½Ü±ç×Æ Áå¶ Ãî±Ô ÇòÚñÆÁ» ×åÆÇòèÆÁŠóì³èÆ ÃðÕÅðÆ çÅÁò¶ é³± Þ°áñŪçÆ þ Í Ô°ä îÃñ¶ é³±· Â¶é¶ éÅ÷°Õ êµèð À°µå¶ ñË ÜÅä À°êð³å ‘ò¯à-ðÅÜéÆåÆ’ ç¶ ôËåÅé ÁÅÕÅò» ñÂÆ ÇÂà éò¶º ê©×à ԯ¶ òÃå±×å ïæÅðæ é³± ǵÕ-çî åÃñÆî Õð ñËäÅ åìÅÔÕ°é Ô¯ ÃÕçÅ ÃÆ Í

ޱᶠÃðÕÅðÆ çÅÁÇòÁ» 寺 À°ñà ê©×à ԯ¶ ÃµÚ ç¶ ÚðÇÚå Ô¯ä ç¶ Çõචòܯº óå ç¶ þâÕ°ÁÅàð ÇòµÚ ÔÇæÁÅð» çÆ ÇÂµÕ òµâÆ Ö¶ê Ãî×ñ Õðé çÅ ïåé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Í À°Ã ç¶ é÷çÆÕ ÜÅä¶ Ü»ç¶ Õ°Þ ÇòÁÕåÆÁ» åÕ êÔ°³Ú ÕÆåÆ ×ÂÆ Í ÇÂµÕ îÅîñ¶ ’Ú ÇÂÔ ÇÂµÕ Ã¶òÅèÆé ÇÃµÖ Çì©×¶âÆÁð ÃÆ Ü¯ ååÕÅñÆ ÃðÕÅð ç¶ çðìÅð ÃÅÇÔì ’å¶ ÔîñÅ Õðé ç¶ ê©åµÖ ÇÂðÅç¶ å¯º ìÔ°å ö°µÃ¶ ÇòµÚ Ô¯ä çÅ ã½º× Õð ÇðÔÅ ÃÆ Áå¶ À°Ã é¶ ÁÅêäÆ Çåµñ-ë°µñ öòÅ òܯº ñ¯ó êËä ’å¶ ÔÇæÁÅð» çÅ ê±ðÅ àðµÕ î°ÔµÂÆÁÅ Õðé çÆ ê¶ôÕô ÕÆåÆ Í ÇÜé·» é³± çÅñ ÇòµÚ ÕÅñÅ é÷ð ÁÅÇÂÁÅ, À°Ôé» ÇÂÔ Ú¯×Å ü×ä 寺 ÇÂéÕÅð Õð ÇçµåÅ Í ÇÂµÕ Ô¯ð ÇòÁÕåÆ é¶ À°Ã é³± ÇÕðåÅðæ ÕÆåÅ Áå¶ ÇÂò¶º êÅÇÕÃåÅé 寺 ðÅÜÃæÅé ÃðÔµç ðÅÔƺ Ãî×ñ ÕÆå¶ ÔÇæÁÅð çðìÅð ÃÅÇÔì Ãî±Ô ’Ú çÅõñ ÕÆå¶ ×¶ Í ÇÂÔ ã¯ÁÅ-ã°ÁÅÂÆ ÕÅð öòÅ ç¶ ÇÂµÕ àðµÕ ’Ú ÕÆåÆ ×ÂÆ Í î×𯺠ÜÅ Õ¶ ÇÂÔé» ÔÆ ÔÇæÁÅð» çÆ ìðÅîç×Æ ñÂÆ Ü¯ åÇñÃîÆ ÕÔÅäÆ ðÚÆ ×ÂÆ, À°Ã 寺 ÁµÜ ÃÅð¶ òÅÕø Ôé Í

ø½ÜÆ Ôîñ¶ 寺 Õ°Þ Õ° îÔÆé¶ êÇÔñ» ÇÂµÕ î½Õ¶ ’å¶ Çª ê©åÆå Ô°³çÅ ÃÆ ÇÕ Áܶ òÆ îÃñ¶ éÇܵᶠÜÅ ÃÕç¶ Ôé Í Ãî°µÚÅ éÅàÕ Ö¶â ðÔÆÁ» ôÕåÆÁ» é³± ÇÂÔ ÜÚÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ×µñìÅå ÁÅð³íä çÅ ÇìÔåð ã³× ÇÂÔ Ô¯ò¶×Å ÇÕ êÇÔñ» óå Çí³âð»òÅñ¶ é³± ÇÂµÕ ÃµÚ¶-ðµÚ¶ óå òܯº îÅéåÅ ÇçµåÆ ÜÅò¶, ܯ ÇÕ À°Ô ÔÕÆÕå ÇòµÚ þ òÆ ÃÆ Í ÇÂà é°Õå¶ ’å¶ å°ð³å ÃÇÔîåÆ Ô¯ ×ÂÆ Áå¶ ÇÂµÕ Ôøå¶ å¯º òÆ Øµà Ççé» ç¶ Á³çð Õ»×ðà çÅ ååÕÅñÆ Üéðñ ÃÕµåð ðÅÜÆò ×»èÆ Ú³âÆ×ó· ÁÅÇÂÁÅ Áå¶ À°Ã é¶ Ã³å çÆ ôõÃÆÁå çÆ ÔÕÆÕå é³± êðòÅé ÕðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÇìÁÅé ç¶ ÇçµåÅ ÇÕ ‘óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÂµÕ ÃÇåÕÅðï¯× èÅðÇîÕ é¶åÅ þ Í’ ÁõÆð ÇÂà ÕÅðòÅÂÆ ’Ú¯º òÆ Õ¯ÂÆ ÃÅðæÕ éåÆÜÅ éÅ ÇéÕÇñÁÅ ÇÕªÇÕ ÇÂÔç¶ éÅñ ÔÆ ÇÂµÕ ê±ðò-ôðå ÇÂÔ ñ×ÅÂÆ ×ÂÆ ÃÆ ÇÕ Ã³å Úµñ ðÔÆ Üµç¯-ÜÇÔç éÅñ¯º éÅåÅ å¯ó ñ¶ Í Ã³å òµñ¯º ÁÇÜÔÅ Õ°Þ òÆ Õðé çÅ ÃòÅñ ÔÆ éÔƺ ÃÆ Àµ°áçÅ Çժܰ À°Ô ÇÂà 鳱 ÁÕÅñÆÁ», Çõֻ Áå¶ ê³ÜÅì ç¶ òÅÜì ÔµÕ» ç¶ î°µÇçÁ» é³± Çåñ»ÜñÆ ç¶äÅ ÃîÞçÅ ÃÆ Í ÇÂÔ ×µñ òµÖðÆ þ ÇÕ À°Ô Õ°Þ Çòô¶ô ÁÕÅñÆÁ» ìÅð¶ ÇòÁÕåÆ×å êµèð å¶ ÇÕò¶º ïÚçÅ ÃÆ êð À°Ô úéÆ ç¶ð À°Ôé» çÆ Ô¶áÆ Ô¯ä ç¶ä òÅñÅ éÔƺ ÃÆ Ü篺 åÕ À°Ô ñ¯Õ» çÆ é°î°Ç³ç×Æ Õðé çÅ çÅÁòÅ Õðç¶ Ãé Í ÁÇÜÔÆ î½ÕÅ-ê©ÃåÆ òð×Å ÁÇå-ÕîÆéÅ êµÖ À°Ã çÆ Çøåðå çÅ ÇÔµÃÅ éÔƺ ÃÆ ÁÅõðÕÅð À°Ô ÇÂµÕ èðîÆ ê°ðô ÃÆ Áå¶ ÁÕÅñ ê°ðÖ çÆ Á×òÅÂÆ ’Ú ÇÂµÕ éËÇåÕ Ü³× ñóé çÅ çÅÁò¶çÅð ÃÆ Í Ãí 寺 òµè À°Ô, êðÖ çÆ ØóÆ ’Ú, ÁÅêä¶ ñ¯Õ» éÅñ Öó·é é³± ÁÅêä» ð±ÔÅéÆ øð÷ ÃîÞçÅ ÃÆ Í ìÔ°å ÃÅð¶ ÁÕÅñÆ é¶åÅ ÁÅêäÆ òÅðÆ ÁÅÀ°ä ’å¶ À°Ôç¶ éÅñ éÔƺ Öó·¶ Í À°Ã çÅ Ãîðæé Õðé çÆÁ» ðÃîÆ ÃÔ°³Á» ÖÅä òÅñ¶ òÆ ÁõÆð À°Ã é³± Ûµâ ׶ Í ÇÂò¶º ÔÆ çðìÅð ÃÅÇÔì çÆ Ã°ðµÇÖÁÅ ñÂÆ ñóé çÆÁ» ÃÔ°³Á» üµÕä òÅñ¶ òÆ íµÜ ׶; À°Ã ÕÅñ¶ ï°µ× çÆ ØàÆÁÅ Õ±àéÆåÆ ÇòµÚ ÇÂµÕ Ô¯ð ÁÇèÁÅÇ çðÜ Ô¯ Ç×ÁÅ Í

1984 ç¶ ÁÅð³í ’Ú ÇÂÔ Ãêôà Ô¯ üµÕÅ ÃÆ ÇÕ ÔæñÆÁ» Ãåð» ç¶ ñ¶ÖÕ òµñ¯º ÃÅñ 寺 òƺ òµè êÇÔñ» ê©×à ÕÆå¶ õçô¶ Áå¶ Ã³íÅòå ØàéÅò» é÷çÆÕ ê°µÜ ðÔÆÁ» Ôé Í ÕÇÔð ç¶ ÕÅñ¶ ìµçñ óØä¶ Ô¯ ðÔ¶ Ãé Í Ã³å Áé¶Õ» òÅð ⳱ض Á³åð-ÇèÁÅé çÆ ÁòÃæÅ ’Ú Úñ¶ Ü»çÅ Áå¶ ÁÕÃð Ǫ ê©åÆå Ô°³çÅ ÇÜò¶º À°Ô ÃðÆðÕ êµÖ 寺 Û°µà Ô¯ð Ãí êµÖ» 寺 îÔÅé ×°ð± ç¶ ÃÇîÁ» ’Ú ÇòÚð ÇðÔÅ Ô¯ò¶ Í ÃçÆÁ» çÆ Çòµæ ç¶ ìÅòܱç òÆ Çª ñµ×çÅ ÇÜò¶º À°Ã é¶ ×°ð± çÃî¶ô ç¶ éÅñ ÔÆ Áé³çê°ð ÃÅÇÔì 寺 Ô÷±ð ÃÅÇÔì åÕ À°Ã ç¶ ÔîðÕÅì ÇÃêÅÔÆ òܯº ÇÂÕµÇáÁ» ÔÆ Á³åî-ïÅåðÅ ÕÆåÆ Ô¯ò¶ Í ‘ÇÕÁÅ ôÅéçÅð ÇçÔÅóÅ ÃÆ.... ÇêåÅ î°öñ ìÅçôÅÔ ç¶ éÅñ ìËᶠÔé.... êð À°Ã ×°ÃåÅõ ÕÅ÷Æ òµñ ò¶Ö¯; À°Ô ÇÕò¶º ÁÅêä¶-ÁÅê é³± î±ðÖ Çõè Õð ÇðÔÅ þ’, À°Ô çÃî ÇêåÅ çÆ ìÔÅçð ôÅÔ éÅñ î°ñÅÕÅå çÆ ØàéÅ é³± 򦌦 ÕðÇçÁ» ÕÇÔ³çÅ Í À°Ã ç¶ ìÚé» å¯º ÇÂÔ ïÕÆé ìµÞä ñµ×çÅ ÇÕ ÇÜò¶º À°Ã é¶ ÚîÕ½ð çÆ Ü³× òÆ õ°ç ñóÆ Ô¯ò¶; çÆéÅ Õ»×ó ÇòÖ¶ ×°ð± òµñ¯º î°öñ ðÅÜ çÆ Üó· ê°µàä çÅ îÔµåòê±ðé Çç©ô ÁµÖƺ åµÇÕÁÅ Ô¯ò¶; ÇÜò¶º À°Ô ðÅÜÃæÅé ç¶ ð¶åñ¶ ÇàµÇìÁ» ÇòµÚ ×°ð± çÃî¶ô ç¶ éÆñ¶ دó¶ ç¶ éÅñ-éÅñ ç½ÇóÁÅ Ô¯ò¶, ÇÜò¶º À°Ã é¶ çÃò¶º ×°ð± çÆ êÇòµåð ç¶ÔÆ ’å¶ ÁõÆðñ¶ ÜÅé-ñ¶òÅ ÷õî é³± õ°ç ç¶ÇÖÁÅ Ô¯ò¶; ÇÜò¶ºº çÃî ÇêåÅ çÆ Ã³çñ çÆ ÇÚÖÅ À°Ã çÆ ÁÅêäÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á ÇåÁÅð ÕÆåÆ ×ÂÆ Ô¯ò¶ Áå¶ À°Ô çÃî ÇêåÅ òµñ¯º ÁÅêäÆ ÇÚÖÅ òÅñÅ å³ì± ì³ç Õð ñËä À°êð³å ÁÃîÅé Û³±ÔçÆÁ» é±ðÅéÆ ñÅà» éÅñ ê±ðŠóÃÅð ×°ð± ç¶ Üñ½ éÅñ ð°ôéÅ À°µáä åÅÂƺ À°µæ¶ Öó·Å ÇðÔÅ Ô¯ò¶ Í ÁÅêäÆ ÁÃÅèÅðé ÇÃîðåÆ ÇòµÚ¯º ÇÂÔé» ØàéÅò» çÅ òðäé ÕðçÅ À°Ô Ǫ ê©åÆå Ô°³çÅ ÇÜò¶º À°Ô À°Ã î½Õ¶ òÆ ÃðÆðÕ å½ð ’å¶ ÇÂÔé» é³± ÁµÖƺ åµÕ ÇðÔÅ Ô¯ò¶ Í ôÔÅçå çÆ ØóÆ ñÂÆ ÁÅêä¶-ÁÅê é³± ÇåÁÅð Õðé çÅ ÇÂÔÆ åðÆÕÅ ÃÆ À°ÃçÅ Í

ôÔÅçå óì³èÆ ç°ÇéÁÅòÆ ò¶ðò¶ ÜÅäé ñÂÆ òÆ À°Ô âÅãÆ ìðÆÕÆ çÆ Ôµç åÕ À°åÃ°Õ ÃÆ Í À°Ô ê±ð¶ çðìÅð ÃÅÇÔì Ãî±Ô é³± ð±ÔÅéÆÁå ÇòµÚ ð³Ç×ÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ î³éçÅ ÃÆ Í êð Çëð òÆ À°Ã é¶ ðä-åµå¶ ÇòµÚ Ü±Þ îðé ñÂÆ ÇìÔåðÆé ÇàÕÅäÅ ÜÅäé çÆ ñ¯ÚÅ ê©×àÅÂÆÍ À°Ã é³± ðÞÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÂÇåÔÅÃÕ é÷ðƶ 寺 ÁÕÅñ åõå, çðôéÆ ÇâúãÆ Áå¶ îÆðÆ-êÆðÆ ç¶ ç¯Ô» ÇéôÅé» ç¶ é¶ó¶, Çå³é» 寺 ìðÅìð çÆ ç±ðÆ òÅñÆ Õ¯ÂÆ Ü×·Å ÔÆ ôÇÂç Ãí 寺 ã°Õòƺ Ô¯ò¶×Æ Í ÇÂµæ¶ ÔÆ ìÅìÅ ×°ðìõô ÇÃ³Ø Áå¶ À°é·» ç¶ åÆÔ ÃÅæÆ 1762 ÂÆÃòÆ ’Ú ÁÇÔîç ôÅÔ ÁìçÅñÆ ç¶ èÅóòÆ çñ» çÅ ê©åÆÕÅåîÕ Çòð¯è Õðç¶ Ô¯Â¶ ôÔÆç ԯ¶ Ãé Í Ã³å æ¯ó·Å Õ° Á³åð-ÇèÁÅé Ô¯ä À°êð³å Õ°Þ Ü¯ôÆñÆ ÁÅòÅ÷ ÇòµÚ ì¯ÇñÁÅ, ‘òÅÔ îðéÅ ¯ ×°ð± çÆ ç¶ÔñÆ ’å¶ ÇÃð Áå¶ ç¶ÔÆ íÅÂÆ îéÆ ÇÃ³Ø ò»× ì³ç-ì³ç Í’ ܶ À°Ã çÆ ôÔÅçå óì³èÆ ÇÂµÕ ò¶ðò¶ é³± î³éƶ å» ÃµÚÆ ÁÇÜÔÅ ÔÆ òÅêÇðÁÅÍ ÚÅð¶ êÅÇÃú ׯñÆÁ» ç¶ òð·ç¶ îÆºÔ ’Ú Ã³å ç°µè-ÇÚµàÅ ì¶çÅö Ú¯ñÅ êÇÔéÆ, ÇÃð ’å¶ Õ¶ÃðÆ çÃåÅð ÃÜÅÂÆ, Õ¶ÃðÆ ð³× çÅ ÕîðÕµÃÅ ÕÆåÆ, ÁÅêä¶ Õ°Þ ÃÅæÆÁ» Ãî¶å ìóÆ ô»å-ÇÚå ÁòÃæÅ ’Ú ÜËÕÅðÅ ×ÜŪÇçÁ» ÁÕÅñ åõå ç¶ Öµì¶ êÅö çÆÁ» ê½óÆÁ» À°åÇðÁÅ Í À°Ã é¶ ÁÅêä¶ Ôµæ ÇòÚñ¶ ôÃåð ’Ú¯º ׯñÆ ÚñÅ Õ¶ ÁÅõðÆ ÃñÅîÆ ÇçµåÆ Áå¶ å°ð³å ÔÆ îÆðÆ-êÆðÆ ç¶ ÇéôÅé ÃÅÇÔì» ç¶ é¶ó¶-å¶ó¶ ÇÜÔ¶ ÇòÁÅÕ°ñ ‘èðå° îÅåÅ’ é¶ À°Ã é³± ÁÅêäÆ ×¯ç ’Ú Ã³íÅñ ÇñÁÅ Í ÇÂò¶º À°Ô àÕÃÅñ ç¶ ê±ðìñ¶ î°ÖÆ ìÅìÅ çÆê ÇóØ, ÇÜà çÅ â¶ðÅ Ü» ÃçÆòƺ ÇòôðÅî ÁÃæÅé À°µæ¯º Õ°Þ Ã˺Õó¶ ×÷ ÔÆ ç±ð þ, Áå¶ ìÅìÅ ×°ðìõô ÇóØ, ÇÜà çÆ ×¯ç ’Ú À°Ô ôÔÆç Ô¯ÇÂÁÅ, çÅ ÃçÆòÆ ÃÅæÆ Ô¯ ÇéµìÇóÁÅ Í Çª ÇÂÃ ï°µ× çÅ Ãí 寺 ÂÆîÅéçÅð, Ãí 寺 òµè òÚéìµè, ÕæéÆ å¶ ÕðéÆ çÅ ê±ðÅ èéÆ Áå¶ çñ¶ð-îðç ÃÅé³± ÃçÆòÆ ÁñÇòçÅ ÕÇÔ Ç×ÁÅ Í À°Ã ç¶ À°ç¶ô, À°Ã çÆ ôÔÅçå çÆ Ü×·Å Áå¶ À°Ã çÅ î½å é³± ×ñòµÕóÆ êÅÀ°ä çÅ Á³çÅ÷ ÇÂà ÇòôòÅà 鳱 êðêµÕ Õðç¶ Ôé ÇÕ ôÅÇÂç À°Ô ðµì çÅ òÆ êðî-ÇêÁÅðÅ ÃÆ Í

À°Ã çÆ À°µåîåÅ çÅ ÇÂµÕ êËîÅéÅ À°Ô ×ÇÔðÅÂÆ ÃÆ ÇÜà ÇòµÚ¯º ò³é-ðò³éÆÁ» èÅðéÅò» ç¶ ÇÃµÖ À°Ã éÅñ ÁÅêäÅ õ±éÆ ÇðôåÅ Ô¯ä òð×Å Áé°íò Õðç¶ Ãé Í À°Ã ç¶ ÜÆòé-ÕÅñ ç½ðÅé À°Ôé» Ôî¶ôÅ À°Ã çÆÁŠǵÛÅò» Áé°ÃÅð Úµñä çÅ ïåé ÕÆåÅ Í À°Ôé» çÆ òøÅçÅðÆ î½å 寺 òÆ êÅð åÕ ëËñÆ Ô¯ÂÆ ÃÆ Í ÇÂµÕ Áé°îÅé î°åÅìÕ Øµà¯-صà çà Ô÷Åð ÇòÁÕåÆ À°Ôç¶ éÅñ îð ÇîචÁå¶ Ãî°µÚ¶ ê³ÜÅì ’Ú¯º Áé¶Õ» Ô¯ð» é¶ ÁÇÜÔÅ Õ°Þ Õð-×°÷ðé çÆ ð°ÚÆ çÅ ÷¯ðçÅð ê©×àÅòÅ ÕÆåÅ Í ÇÂÔé» ÇòµÚ¯º Õ¶òñ ¤á Õ° ÁÅçîÆ ÔÆ À°Ã ç¶ àÕÃÅñ ÇòÚñ¶ ÃÅæÆ ÃéÍ Ô÷Åð» ÔÆ Çõֻ é¶ À°Ã ç¶ ÁÅõðÆ êñ» ’Ú À°Ã ç¶ éÅñ Öó·é ç¶ î³åò éÅñ Á³Çî©åÃð òµñ òÔÆð» صåä çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ Í ÇÂÔé» ÇòµÚ¯º ìÔ°ÇåÁ» çÅ ðÅÔ ÇòµÚ ÔÆ Õåñ¶ÁÅî Õð ÇçµåÅ Ç×ÁÅ Í î×ð¯º, À°Ã é³± ꩶðéÅ-Ãð¯å î³é Õ¶ îð-Çîàä òÅÇñÁ» çÆ Ç×äåÆ çÅ Á³çÅ÷Å 1,50,000 þ Í Á³çðÖÅå¶ ê©Åêå ÃðÕÅðÆ Áé°îÅé 1,23,000 þ Í å»Ø êËçÅ Ô°³çÆ þ À°êð¯Õå òðåÅð¶ çÆ å°ñéÅ À°ÃçÆ ê©î°µÖ Çòð¯èÆ, ÁÇåÁ³å ôÕåÆôÅñÆ ê©èÅé î³åðÆ Ç³çðÅ ×»èÆ çÆ ÃÇæåÆ éÅñ Õðé çÆ Í À°Ã 寺 êÇÔñ» À°Ã çÅ ÇêåÅ òÆ ê©èÅé î³åðÆ ÇðÔÅ ÃÆ Áå¶ À°Ôé» ç¯Ô» é¶ ÕÂÆ èðåÆ ’å¶ ðƺ×ä òÅÇñÁ» é³± À°µÚÅ üµÕ Õ¶ î°ñÕ ç¶ Ãí 寺 ôÕåÆôÅñÆ ÁÔ°ÇçÁ» ’å¶ êÔ°³ÚÅÇÂÁÅ ÃÆ Í ÇÂÔé» ÇòµÚ¯º Õ°Þ À°ç¯º À°Ã ç¶ éÅñ Ãé Ü篺 À°Ô ׯñÆÁ» çÅ ÇôÕÅð Ô¯ÂÆÍ À°Ã ç¶ À°êð åÅäÆ ÛåðÆ À°Ã ç¶ ÇÂµÕ Ãí 寺 òøÅçÅð öòÕ é¶ ëó ðµÖÆ ÃÆ êð ÇÂÔ À°Ã ç¶ Çâµ×ä òÅñÆ Ü׷Š寺 ê³çð» îÆàð ê𷻠ðµàÆ Ô¯ÂÆ ÇîñÆ Í Çéðóç¶Ô, À°Ã é¶ ÇÂà øÅéÆ Ã³ÃÅð 寺 Õµñî-ÕµñÆ é¶ ÔÆ Õ±Ú ÕÆåÅ Í

ÁÅêäÆ ôÔÅçå çÆ ØóÆ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇìñÕ°ñ À°Ã¶ ôÅé ÇòµÚ ðµå ÃÆ ÇÜÔóÆ ôÅé¯-ô¯Õå ÇÕö ÁÃñ ôÔÆç ñÂÆ Ã³ÃÅð 寺 ÁÅõðÆ ÇòçÅ ñËä Ã ñÅ÷îÆ Ô°³çÆ þ Í ÇÂµÕ Ô¯ð Õæé î°åÅìÕ À°Ã é³± ÷õîÆ ÔÅñå ’Ú ì¶Ô¯ô ê¶ é³± ëó ÇñÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ ÇçµñÆ çðìÅð ç¶ Ô°Õî» ’å¶ À°Ã ç¶ îð ÜÅä åÕ À°Ã é³± òÇÔôÆÁÅéÅ åÃÆÔ¶ Ççµå¶ ׶ Í ÃµÚÅÂÆ ê©×à Ô°³ÇçÁÅ êåÅ éÔƺ ÇÕ³éÅ ¦îÅ Ãî» ìÆå ÜÅò¶ ? ÇÜò¶º ÇÕ ç¯é» ÃÇæåÆÁ» ’Ú ÔÆ À°Ã çÆ À°Ã ôÅé é³± Õ¯ÂÆ Á»Ú éÔƺ ÁŪçÆ, ÇÜà ôÅé ’Ú ÇÕö ÁÃñ ôÔÆç çÅ ðµå Ô¯äÅ ñÅ÷îÆ Ô°³çÅ þ, ÇÂà ñÂÆ êÅáÕ ÁÅêäÆ õ°ôÆ Áé°ÃÅð ç¯Ô» ’Ú¯º ÇÜà îð÷Æ Õæé é³± ÃÇòÕÅð Õð ÃÕç¶ Ôé Í À°Ã Ççé ê³ÜÅì ç¶ ÁÅÕÅô ’å¶ ÇÂµÕ ×ðç íðÆ Ôé¶ðÆ ÛÅ ×ÂÆ Í îé°µÖåÅ Áå¶ ç¶ô ñÂÆ ÇÂÔ ÕÅñÅ Ççé ÃÆ ÇÜµæ¶ À°Ã îé°µÖ, ÇÜà 鳱 ðµì ç¶ ÇêÁÅð¶ òܯº ÃÇåÕÅÇðÁÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ ÃÆ, é³± Ǫ ññÆ Úó·Å ÇçµåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ Í ÁÇÜÔ¶ îé°µÖ Ã³ÃÅð ’å¶ ÁÅªç¶ Ôé, ÁÅêäŠóֶê ð¯ñ ÁçÅ Õðç¶ Ôé Áå¶ å°ð Ü»ç¶ Ôé Í ÁÃƺ ÁíÅ׶, ÇÜé·» é³± ÁÇÜÔ¶ Õ½îÆ ç°Ö»å çÆ îÅéÇÃÕ êÆóÅ Ô³ãÅÀ°ä çÆ Ã÷Å ÇîñÆ þ Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÜÔ¶ õåòÅçÆ îÔ»ê°ðÖ å¯º îÇÔð±î óÃÅð ÇòµÚ ÜÆäÅ êË ÇðÔÅ þ, ÁÖÆð ÇÂÔ ÁðçÅà ÔÆ Õð ÃÕç¶ Ô» ÇÕ:

ÒÔ¶ ÁÕÅñ ê°ðÖ! î°ó ÁÇÜÔÅ Õç¶ éÅ òÅêð¶ ÍÓ

* ÇÂÔ ñ¶Ö ܱé, 1993 ç¶ ÇÃµÖ ðÆÇòÀ± ’Ú ÛÇêÁÅ, ÇÜà çÅ ê³ÜÅìÆ ’Ú Áé°òÅç ꩯ: Õ°ñìÆð ÇÃ³Ø é¶ ÕÆåÅ þ Í

** ÕÅÇò å°Õ» çÅ Áé°òÅç ê°ÃåÕ ç¶ Ã³êÅçÕ ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø òµñ¯º ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ