|
ê°ÃåÕ: ôÔÆç ÇìñÅà - óå ÜðéËñ ÇóØ
(óêÅçÕ - Ã. ×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø Áå¶ Ã. ÃòðéÜÆå ÇóØ)
Back to Index
ÇÜð îðé¶ å¶ Ü×° âðË
- ꩯ. Õ°ñìÆð ÇóØ
òÆÔòƺ ÃçÆ ç¶ ÁµÃÆÇòÁ» ç¶ ô°ð± ç¶ ÃÅñ» (1982-83) ÇòµÚ ÇÜà îÇÔì±ì é¶åÅ çÆÁ» åÃòÆð» ÇõÖ-ÁòÅî ç¶ åÕðÆìé Ôð Øð çÆÁ» Õ³è» çÅ Çô³×Åð ìäé ñµ× ×ÂÆÁ» Ãé, À°Ôé» çÆ åÃòÆð Ô¶áñ¶ ÔÅôƶ ÇòµÚ Á³×©¶÷Æ Ü» ê³ÜÅìÆ ’Ú ÁÅî åôð ’å¶ ÇÂÔ ç¯ Ãåð» À°ÕðÆÁ» Ô³°çÆÁ» Ãé ÇÕ “ÃðÆðÕ îôå çÅ îËé³± Õ¯ÂÆ âð éÔƺ êð ÷îÆð çÅ îð ÜÅäÅ ïÕÆéé îôå þ’’ (Physical death I do not fear, but, death of conscience is a sure death)Í çðÁÃñ, ÇÂÔ À°Ô ôìç Ãé ÇÜé·» é³± ÇÂÔ Ôð-Ççñ-Á÷Æ÷ é¶åÅ, óå ÜðéËñ ÇóØ, õ°ç ìÅð-ìÅð ç°ÔðÅÇÂÁÅ Õðç¶ ÃÆ Áå¶ ÁÅêä¶ ÜÆòé-ÕÅñ ÇòµÚ À°é·» é¶ ÇÂÔé» ôìç» é³± dzé-Çì³é ÁîñÆ ð±ê ’Ú ÁêäÅ Õ¶ ðµÇÖÁÅ Í Ã³ÃÅð çÆÁ» Áé¶Õ» òµâÆÁ» ÔÃåÆÁ» ÇÂà ÇòÚÅð é³± ÁÅçðôÕ î³éçÆÁ» ðÔÆÁ» Ôé Í éôðîé ÕÇ÷é÷ (Norman Cousins) îé°µÖÆ-öËðå ç¶ ÇÂà é÷ðƶ é³± Ǫ ê¶ô ÕðçÅ þ : “îôå Ç÷³ç×Æ çÅ Ãí 寺 òµâÅ ØÅàÅ éÔƺ Ô°³çÆ Ãׯº Ãí 寺 òµâÅ é°ÕÃÅé À°ç¯º Ô°³çÅ þ Ü篺 ÃÅⶠÜÆÀ±ºç¶-ÜÆÁ ÃÅⶠÁ³ç𯺠հÞ* îð Ü»çÅ þ Í’’ (Death is not the greatest loss of life, the greatest loss is what dies within us, while we live.) óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇéðíË îé°µÖ ÃÆ Áå¶ ÇÜò¶º ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇóØ, éËôéñ ꩯøËÃð Áôë ÇõÖÇÂ÷î, é¶ ÁÅêä¶ ÇÂµÕ ñ¶Ö…ÇòµÚ ÔòÅñÅ ÇçµåÅ þ, À°é·» é³± ê©ÅÚÆé ï±éÅéÆ Áå¶ ð¯îé ñ¯Õ» ò»× éî¯ôÆ çÆ îôå ×òÅðÅ éÔƺ ÃÆ Í ªÞ À°Ô îôå é³± ÇàµÚ ÔÆ ÃîÞç¶ ÃÆ Áå¶ À°Ôé» çÆ ôÔÅçå ç¶ ò¶ðò¶ À°Ôé» çÆ ôõÃÆÁå ç¶ ÇÂà ÁÃÅèÅðä êµÖ çÆ ê°ôàÆ Õðç¶ ÔéÍ À°Ôé» é¶ ÁÅêä¶ Á³çðñÅ éÔƺ îðé ÇçµåÅ Áå¶ ëñÃð±ê, ôÔÅçå 寺 î×𯺠À°Ô ÁµÜ òÆ ÇõÖ-ÇÃîðåÆ ÇòµÚ ÜÆò³å Ôé Í
ÇõÖ-èðî 寺 ÇÂñÅòÅ ôÔÅçå çŠóÕñê ÂÆÃÅÂÆ îµå Áå¶ ÇÂÃñÅî ÇòµÚ òÆ ê©Úµñå þ êð ÇÜà ÇñòµÖäåÅ éÅñ ÇõÖÆ é¶ ÇÂà óÕñê é³± ê©ë°µñå ÕÆåÅ, À°Ã çÆ ìðÅìðåÅ ÇÕö Ô¯ð ÃÇíÁÅÚÅð ÇòµÚ éÔƺ ÇîñçÆÍ ÇõÖÆ ÇòµÚ ÇÂÔ ôìç ì¶Ôµç ÃÇåÕÅð çÅ êÅåð þ Í îé°µÖåÅ ñÂÆ À°µÚ¶-ðµÚ¶ Áå¶ òµâî°µñ¶ ÁÅçðô» çŠóÕñê ìõÇôô Õðç¶ ×°ðîÇå ç¶ èÅðÇîÕ, ðÅÜÃÆ Áå¶ ÃîÅÜÕ øñÃø¶ é³± ê©äŶ îÔÅé ê°ðÖ» é¶ ÃçÅ îôå é³± îÇÔ÷ Ú¯ñÅ ìçñä òܯº ÔÆ ÜÅÇäÁÅ þ Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ òÆ ÇìñÕ°ñ ÇÂö ÇéðíËåÅ Áå¶ ì¶êðòÅÔÆ éÅñ ôÔÅçå ÇçµåÆ Í
ÇÂÔ îÇÔ÷ ÇÂåøÅÕ ÕÇÔ ñú Ü» ðµìÆ Ã³Ü¯× ÇÕ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø 1947 ç¶ À°Ã¶ òð·¶ ÇòµÚ Üéî¶ Ü篺 ÇõÖ, ÁÅ÷ÅçÆ ç¶ í°ñÅò¶ Ô¶á, ÇÂµÕ ÃÅîðÅÜ å¯º ç±Ü¶ éò¶º À°Ãðé ÜÅ ðÔ¶ ÃÅîðÅÜ ç¶ Ü±ñ¶ Ô¶á ÁÅêäÆ èôä ç¶ä çÆ ìµÜð í°µñ Õð ìËá¶ Í áÆÕ 37 ÃÅñ î×𯺠óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÂà éò¶º ì©ÅÔîäÆ-ÇÔ³ç±-ÃÅîðÅÜ çÆÁ» À°Ôé» ð°ÚÆÁ» ÇõñÅø Ü³× Õðç¶ ôÔÆç ԯ¶ ÇÜÔóÆÁ» ê±ðò-ÁÅ÷ÅçÆ-ÕÅñ 寺 ÔÆ ì©ÅÔîäÆ-ÇÔ³ç±-îÅéÇÃÕåÅ çÆ Õ°µÖ ÇòµÚ ×ðÇíå Ãé Áå¶ ðÅÜ-õåÅ ’å¶ ÕÅì÷ Ô¯ä 寺 å°ð³å î×𯺠ÇÂÔé» ê©×à Ô¯ Õ¶ ÁÅêä¶ ÜôÔð ÇçÖÅÀ°ä¶ ô°ð± Õð Ççµå¶ Ãé Í Çõֻ éÅñ ÕÆå¶ òµâ¶-òµâ¶ ÇÂÕðÅð ì¶ÇÕðÕÆ éÅñ á°ÕðÅ Ççµå¶ ׶ Áå¶ ÁÇ´åØäåÅ çÆ Ç³åÔÅ ÕðÇçÁ» Çõֻ é³± ‘÷ðÅÇÂî ê¶ôÅ’ Õôî ç¶ ÇõåÅì éÅñ ÇéòÅÇÜÁÅ Ç×ÁÅ Í Ã³ÇòèÅéÕ îµç (èÅðÅ 25) ÇòµÚ Çõֻ é³± ÇÔ³ç± ÇÕÔÅ Ç×ÁÅ Í Çòð¯èÅíÅà ç¶Ö¯ ÇÕ ÷ðÅÇÂî ê¶ôÅ ÕÇÔä ñµÇ×ÁÅ ÇÂÔ ÇøðÕÅ ‘Çõ֒ ÕÇÔ Õ¶ óì¯èå ÕÆåÅ Ç×ÁÅ êð ÇÂÔé» çÆ ÕôîÆ Ô¯ºç é³± ÇîàÅÀ°ä ñÂÆ ÇÔ³ç± èðî ç¶ éÅñ éðó ÇçµåÅ Ç×ÁÅÍ ê³ÜÅì éÅñ èµÕ¶-çð-èµÕ¶ çÅ ÇÂµÕ ¦ìÅ ÇÃñÇÃñÅ ÜÅðÆ ÇðÔÅ ÇÜà çŠǵկ-ÇÂµÕ ÕÅðä ¶æ¶-Çõֻ çÆ ìÔ°-Ç×äåÆ Ô¯äÅ ÃÆ Í ê©ÅÚÆé ÃÇîÁ» 寺 ÇÂÇåÔÅà ÇòµÚ ê³ÜÅì çÅ Ç÷Õð ÇÂà íÅðåÆ À°ê-îÔ»çÆê çÆ Öó×-í°ÜÅ òܯº ÁŪçÅ ÇðÔÅ þ Í ÇÂà ñÂÆ, ÃËÕ±ñðÇð÷î ç¶ éÕÅì Ô¶á î°ñÕ é³± ì©ÅÔîäÆ-ÇÔ³ç± ÃÅîðÅÜ ’Ú åìçÆñ Õðé ’Ú Ü¶ ÇÕö ÇåµÖ¶ Çòð¯è çÆ Ã³íÅòéÅ ÃÆ å» À°Ô ê³ÜÅìÆÁ», Çòô¶ô ÕðÕ¶ Çõֻ, 寺 ÔÆ ÃÆ Í ÇÂö ñÂÆ ê³ÜÅì é³± ÁÅðæÕ Áå¶ Ô¯ð Ãí êµÖ» 寺 ç¶ô ç¶ Ô¯ðé» Ã±ÇìÁ» éÅñ¯º òµÖð¶ ç°ðÇòÔÅð ðÅÔƺ Õ³×Åñ Õðé ç¶ ïåé ÕÆå¶ ÜÅä ñµ×¶ Í Õ¶ºçð ÃðÕÅð çÆÁ» ÇÂé·» éÆåÆÁ» ÃçÕÅ ê³ÜÅìÆÁ», ÇÜé·» çÆ î°µÖ é°îÅdzç×Æ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ ð±ê ’Ú ÇÃµÖ ÔÆ Õðç¶ Ãé, é³± Ôð ÇéµÕ¶-òµâ¶ îÃñ¶ ñÂÆ Üµç¯-ÜÇÔç çÅ ðÅÔ ÁêéÅÀ°äÅ ÇêÁÅ Í ÇõÖ-ÁÅòÅî é¶ é³×¶ èó ÇÂÔ ñóÅÂÆÁ» ñóÆÁ» Áå¶ ÁÅêäÆ ÁÖ½åÆ ñÆâðÇôê é³± ÁæÅÔ Ãîðæé ÇçµåÅ Í ÇÂÔé» òµÖ-òµÖ Á³ç¯ñé» ’Ú À°Ôé» é³± ì¶Á³å ÜÅéÆ-îÅñÆ é°ÕÃÅé Þ¶ñäÅ ÇêÁÅ Í ÇõÖ-ôÕåÆ é³± ó×ÃÅð Õðé ñÂÆ Çõֻ ç¶ èÅðÇîÕ ÁÕÆÇçÁ» ’Ú åð¶ó» êÅÀ°äÆÁ» ÁÅð³íÆÁ» ×ÂÆÁ» Áå¶ åµæ ÇÂÔ çðÃÅªç¶ Ôé ÇÕ Çéð³ÕÅðÆÁ» Áå¶ ÁÇÜÔ¶ Ô¯ðé» é³± ÃðÕÅðÆ Ãðê©ÃåÆ Ô¶á ÇõÖ-èðî ç¶ î±ñ-ÇÃè»å» Áå¶ ÇÂà çÆ Üé-ôÕåÆ é³± Ö¯ðÅ ñÅÀ°ä ÇÔå Öó·¶ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Áå¶ Ôð êµÖ¯º ÇÂé·» é³± îçç î°ÔµÂÆÁÅ ÕÆåÆ ×ÂÆ Í Çõචòܯº Çõֻ Áå¶ Çéð³ÕÅðÆÁ» çðÇîÁÅé àÕðÅú ÁÅð³í ԯ¶ Í çîçîÆ àÕÃÅñ, ÇÜÃ ç¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇòÇçÁÅðæÆ Ãé, Çéð³ÕÅðÆ Ôîñ¶ é³± áµñ·ä ÇòµÚ Ãí 寺 î±Ôð¶ ÃÆÍ ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø ÜÆ ç¶ Ã 寺 ÚµñçÆ ÁÅ ðÔÆ Ã³ÃæÅ Ô¯ä ÕÅðé ÇÕö òÆ ÇõÖ-èðî Çòð¯èÆ ÕÅðòÅÂÆ çÆ î°ÖÅñøå ÕðéÅ àÕÃÅñ çÆ î°µÖ éËÇåÕ Ç÷³î¶òÅðÆ ÃÆ ÇÜà 鳱 àÕÃÅñ ç¶ ååÕÅñÆ î°ÖÆ Ã³å ÕðåÅð ÇÃ³Ø ìõ±ìÆ ÇéíÅªç¶ ðÔ¶ Í Çõֻ çÆ é°îÅdzçÅ ÕÔÅÀ°ä òÅñÆ ðÅÜÃÆ Üæ¶ì³çÆ, ô¯©îäÆ ÁÕÅñÆ çñ, Ôµæ ’å¶ Ôµæ èð Õ¶ ìËáÆ åîÅôÅ ç¶ÖçÆ ðÔÆ Í Ã³å ÕðåÅð ÇóØ, ܯ àÕÃÅñ ç¶ å¶ð·ò¶º î°ÖÆ Ãé, 1977 ÓÚ ÁÕÅñ ÚñÅäÅ Õð ׶ Áå¶ Áµ×¯º óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± àÕÃÅñ çÅ Úôèò» î°ÖÆ æÅÇêÁÅ Ç×ÁÅ Í ÇÃµÖ Çéð³ÕÅðÆ àÕðÅú ÜÅðÆ ðÔ¶ Áå¶ ÁõÆð ìÅçñ ÃðÕÅð ç¶ ÕÅðÜ-ÕÅñ ç¯ðÅé Á³Çî©åÃð ÓÚ 1978 çÆ ÇòÃÅÖÆ ÇçÔÅó¶ ÇíÁÅéÕ õ±éÆ Õ»â òÅêÇðÁÅ Í î°µÖ î³åðÆ ê©ÕÅô ÇÃ³Ø ìÅçñ, ܯ ÁÅêä¶ Áܯն ðÅÜ-ÕÅñ ç¯ðÅé Ôð ÕÆîå ’å¶ ô»åÆ ìäÅÂÆ ðµÖä çÆ Çç©ó·åÅ ê©×àŪçÅ þ, é¶ À°ç¯º ÇÂö ÁÔ°ç¶ ’å¶ Ô°³ÇçÁ» ô»åÆ ìäÅÂÆ ðµÖä ñÂÆ Õ¯ÂÆ ë°ðåÆ Áå¶ À°Ú¶Ú éÅ ÇçÖÅÂÆ ÔÅñ» ÇÕ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ ÇéµÜÆ ð±ê ’Ú ìÅçñ ÃðÕÅð é³± Çéð³ÕÅðÆ-óî¶ñé ÁÅï¯ÇÜå Õðé çÆ ÁÅÇ×ÁÅ ç¶ä 寺 òðÇÜÁÅ ÃÆ Í õ±é-õðÅìÅ Ô¯ä 寺 î×𯺠òÆ ìÅçñ çÆ ÁÖôåÆ ê³æÕ ÃðÕÅð é¶ ×°ð±-ê³æ çÆ åôÔÆé Õðé òÅñ¶ Áå¶ ê³æ-ÇÔåËôÆÁ» ç¶ ÕÅåñ Çéð³ÕÅðÆ î°ÖÆ Áå¶ À°Ã ç¶ ÃÇÔï¯×ÆÁ» ç¶ ÇõñÅø Õ¯ÂÆ ÕÅé³±éÆ ÕÅðòÅÂÆ Õðé çÆ Ç÷³î¶òÅðÆ ÇéíÅÀ°ä çÆ ìÜŶ ÃðÕÅðÆ Ûåð-ÛÅÇÂÁÅ Ô¶á À°Ôé» é³± ê³ÜÅì çÆ ÃðԵ篺 êÅð ÕÆåÅ Í íÅò¶º ÇÂÔÆ Õ»â ÁÅÀ°ä òÅñ¶ Ã ñÂÆ ÇÂµÕ ÁÇÔî î¯ó ÃÅìå Ô¯ÇÂÁÅ êð óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÂµÕ ÕôîÆ ÁÅ×± òÅñ¶ Ãµí¶ ×°ä» ç¶ Ã°ÁÅîÆ Ô¯ä òܯº 1957 寺 ñË Õ¶ Çõֻ éÅñ òÅêðÆ Ô¯äÆ ç¶ ðÅÜÃÆ Áå¶ Ô¯ðé» êÇÔ¬Á» ç¶ ÇÂÇåÔÅÃÕ ÇêÛ¯Õó 寺 ÁäÜÅä éÔƺ Ãé Í ÇÂö ÇÂÇåÔÅÃÕ ÇêÛ¯Õó ç¶ Ã³çðí ’Ú¯º ÔÆ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø òðåÅð¶ é³± ò¶ÖäÅ ÇéÁ»ÇÂó×å Ô¯ò¶×Å Í
íÅðåÆ ñ¯Õ» çÆ ÇÂÔ å©ÅÃçÆ ÔÆ þ ÇÕ ÇÂà î°ñÕ çÆ ê©ËµÃ ÃæÅêå Çé÷Åî çÆ ×¯ñÆ ìä Õ¶ ÔÆ ÚµñçÆ þ Í õÅà Õð Çõֻ ç¶ ÇÕö îÃñ¶ ê©åÆ Ã³å°ñå ðòµÂÆÁÅ ÁõÇåÁÅð ÕðéÅ å» ÇÂÃ ç¶ ÇÕö ÷Åìå¶ Ü» éËÇåÕåÅ çÅ ÇÔµÃÅ ÔÆ éÔƺ þ Í ÇÂÔ ÁÅî ñ¯Õ-ê©òÅéå èÅðéÅ þ ÇÕ Ü篺 ÇÕö ØàéÅ, òðåÅð¶ Ü» î°µç¶ é³± À°Ã ç¶ ÇêÛ¯Õó òܯº Ç´ÁÅôÆñ ÁÃñ ÕÅðé» éÅñ¯º å¯ó Õ¶ ê¶ô ÕÆåÅ ÜŶ å» Áéðæ Ô¯ Ü»çÅ þ Í ê³ÜÅì ç¶ ç°Ö»å óì³èÆ Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø Ã³ì³èÆ ÇìñÕ°ñ ÇÂÔÆ ã³× ÁêäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Í ê³ÜÅì ÃîµÇÃÁÅ ç¶ ÇÂÇåÔÅÃÕ ÕÅðé» é³± ÇìñÕ°ñ ñ¯Õ» çÆÁ» ÁµÖ» 寺 úÞñ ðµÖ Õ¶ ç¶ô íð ÇòµÚ Çõֻ é³± ÁÅî êµèð ’å¶ õÅÔîõÅÔ Á³³ç¯ñé Õðé òÅñ¶ ÇøðÕ¶ òܯº ê¶ô ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ç¶ Ôð ÇìÁÅé Ü» ê©åÆÕðî é³± À°Ã ç¶ ÃÇæåÆ-ÁÅèÅðå ê©Ã³× éÅñ¯º ÇéÖ¶ó Õ¶ ÇìéÅ òÜ·Å À°Ôé» é³± ‘ÇÔ³ç±-ÇÃµÖ Â¶ÕåÅ’ Áå¶ ‘ç¶ô çÆ Â¶ÕåÅ-ÁÖ³âåÅ’ ñÂÆ ÇÂµÕ ×³íÆð õåð¶ òܯº í³ÇâÁÅ Áå¶ ê©ÚÅÇðÁÅ Ç×ÁÅ Í ÔÅÕî» çÆÁ» Ö°ôÆÁ» ê©Åêå Õðé ç¶ òÃÆñ¶ òܯº ÕÂÆ ö°ñÅî êµåðÕÅð» Áå¶ ÃðÕÅð-ê©Ãå ì°µèÆÜÆòÆÁ» é¶ ÁÅêäÆ Õñî é³± Ã çÆ ÃðÕÅð ç¶ ÔµÕ ÇòÚ õ±ì òðÇåÁÅ Í Ã³å» é³± ì¶òÜ·Å òµÖòÅçÆ, ÁµåòÅçÆ, ÇøðÕ± Áå¶ ÇÔ³ÃÕ ÁÅÇç íµçÆ ôìçÅòñÆ éÅñ óì¯èé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Áå¶ ÁÃñÆÁå é³± Õç¶ òÆ ñ¯Õ» ç¶ Çç©ôàÆׯÚð éÅ Ô¯ä ÇçµåÅ Ç×ÁÅ Í
À°çÅÔðä òܯº ÇÂµÕ ïæÅðæÕ ØàéÅ çÆ ÇîÃÅñ ê¶ô ÕðéÆ åðÕó×å Ô¯ò¶×Æ Í Þ×óÅ Çõֻ Áå¶ Çéð³ÕÅðÆÁ» çðÇîÁÅé ÃÆ Áå¶ ÇÂÔ Çéð¯ñ ÇõÖ-ÇÃè»å» Áå¶ Çõֻ ç¶ èÅðÇîÕ Ü÷ìÅå çÅ îÃñÅ ÃÆ Í ÔÅñÅå òµÃ¯º ìÅÔð Ô¯ä À°êð³å Áå¶ Ã³å» Áå¶ ÇõÖ-ó×å» òµñ¯º çìÅú êÅÀ°ä ’å¶ Çéð³ÕÅðÆ íòé ÃðÕÅðÆ Ô°Õî» éÅñ ì³ç Õð Ççµå¶ ׶ êð ’å³± Õôä î˺ õÅÔîõÅÔ’ òÅñÆ ÕÔÅòå ò»× ÇÂµÕ åÆÜÆ Çèð ÇÂà í¶ó ÇòµÚ ÁÅä ôÅîñ Ô¯ÂÆ Í Á³Çî©åÃð ç¶ ÇÂµÕ Üé-Ã³Ø é¶åÅ Ôðì³Ã ñÅñ Ö³éÅ é¶ ê±ðÆ ÇÔµÕ á¯Õ Õ¶ Çéð³ÕÅðÆÁ» çÆ Çêµá ê±ðÆ Áå¶ Øó³î-ÚôèðÆ ìä Õ¶ Çéð³ÕÅðÆ íòé» çÆ åÅñÅì³çÆ Ö°µñ·òÅÀ°ä ñÂÆ ÁÅêäÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÇÔ³ç±Á» Áå¶ Çéð³ÕÅðÆÁ» çŠûÞŠܬà յãä çÅ ÁËñÅé Õð ÇçµåÅ Í ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ À°Ã é¶ Çõֻ Çòð°µè ì¶Ôµç ÁêîÅéÜéÕ íÅôÅ ÇòµÚ Á³Çî©åÃð ç¶ ì÷Åð» ÇòµÚ éÅÁð¶ ñ×òŶ Áå¶ ÁÇÜÔ¶ íµç¶ ôìç» òÅñ¶ éÅÁÇðÁ» éÅñ íð¶ ÇÂôÇåÔÅð ôÇÔð çÆÁ» Õ³è» ’å¶ ñ×òŶ ܯ ôð·¶ÁÅî Çõֻ çÆ öËðå é³± ò³×Åðç¶ Ãé Í ÕÅé³±éÆ ÁêðÅè Ô¯ä ç¶ ìÅòܱç À°Ôç¶ ÇõñÅø Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ éÅ ÕÆåÆ ×ÂÆ Í* êÅáÕ õ°ç ÇéðäÅ Õðé ÇÕ ÇøðÕ± Õôä ÃÆ ? üÁÅåÆÁ» ñÅÀ°ä òÅñ¶ Õôä Ãé ? À°é·» çÆ ç¯ Çèð» çÆ ñóÅÂÆ ÇòµÚ õÅÔîõÅÔ Çèð ìäé çÆ ÕÆ å°Õ ÃÆ ? ÇÂà Ãí Õ°Þ é³± î±Õ-çðôÕ ìä Õ¶ ç¶Öç¶ ðÇÔäŠóå ÜðéËñ ÇÃ³Ø òð׶ õÅñÃÅÂÆ ×°ä» éÅñ íðê±ð öËðåî³ç îé°µÖ ñÂÆ Áóíò ÃÆ Í ÁÇÜÔÆÁ» Ô¯ð Áé¶Õ» ÇîÃÅñ» Ôé ܯ óå ÁÅêä¶ î³±Ô¯º ê¶ô Õðç¶ ðÔ¶ Áå¶ ÇÜé·» çÅ ÜòÅì ç¶ä ñÂÆ À°Ô ê©èÅé î³åðÆ åÕ é³± üäôåÆ Çç³ç¶ ðÔ¶ êð À°Ôé» ç¶ ÇÕö òÆ ÃòÅñ çÅ Õ¯ÂÆ åðÕê±ðä ÜòÅì ÇÕö Õ¯ñ éÔƺ ÃÆ Í Ô°ä Çëð À°Ôé» çÅ ÕÆ Õñð ? Á×ñ¶ ØàéÅ´î é³± å» íÅÂÆ ×°ðçÅà ÜÆ çÆ 28òƺ òÅð çÆ å¶ðò·Æº êÀ°óÆ ÇòµÚ ‘×°ð± ÇÃÖÆ çÆ Â¶Ô° éÆÃÅäÆ’ òܯº ê¶ô ÕÆå¶ êÅäÆ ç¶ åµåÅ Ô¯ä ç¶ Çç©ôà»å ðÅÔƺ ÃîÞäÅ ÔÆ òÅÜì Ô¯ò¶×Å Í Áܯն ê©Ã³× ÇòµÚ ÁÅð.ÁËÃ.ÁËÃ. òµñ¯º ðÅôàðÆ ÇÃµÖ Ã³×å ðÅÔƺ Çõֻ é³± òð×ñÅÀ°ä ÇêµÛ¶ Õ³î ÕðçÆ ìçéÆÁåÆ À°êð¯Õå ê°ðÅäÆ ÇîÃÅñ ðÅÔƺ í»êÆ ÜÅ ÃÕçÆ þÍ
óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÇÃµÖ ÇÂõñÅÕ, ìÔÅçðÆ Áå¶ ÷Åìå¶ çÆ ÁÅçðôÕ ÇîÃÅñ Ãé Í Õ¯ÂÆ òÆ âð Ü» õåðÅ À°Ôé» é³± ÁÅêä¶ ÁÕÆç¶ å¯º ÇæóÕÅ éÅ ÃÇÕÁÅ; Ãׯº ܯ òÆ À°Ôé» ç¶ é¶ó¶ ÁÅÇÂÁÅ À°Ã ç¶ Ãí âð-íËÁ Ü»ç¶ ðÔ¶ :
óåÆ î³å° çÆú î¯ÇÔ ÇéðíÀ° ..... ÍÍ
- (×À°óÆ îÔñÅ á, Ã©Æ ×°ð± ׳©æ ÃÅÇÔì, ê³éÅ 206)
À°Ôé» çŠǵկ æÅêóÅ Õî÷¯ð îé òÅñ¶ îé°µÖ» ’Ú òÆ ô¶ð òð×Å ÔôÃñÅ íð 綺çÅ ÃÆ Í À°Ô íÇòµÖ ’Ú ÁÅÀ°ä òÅñ¶ õåÇðÁ» çÅ Áé°íò Ô°³ç¶ ԯ¶ òÆ ì¶õôø Ô¯ Õ¶ õÅñÃÅ ê³æ ñÂÆ ÜÆò¶ Áå¶ õÅñÃÅ ê³æ çÆ ðÖòÅñÆ ÇÔå ÔÆ ÁÅêÅ òÅð ׶ Í Õ°ðÃÆ çÆ õÅåð Ç×ðÇ×à ò»× ð³× ìçñä òÅñ¶ Áå¶ êËð-êËð ’å¶ î°µÕð ÜÅä òÅñ¶ ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅò» ò»× À°Ôé» çÅ ‘îé Ô¯ð î°Ö Ô¯ð’ éÔƺ ÃÆ Í Ü¯ òÆ ×µñ ÇÜà îôÕ¶ ’å¶ ÕÇÔäÆ ìäçÆ ÃÆ À°Ôé» ÇéÞµÕ Ô¯ Õ¶ ÕÔÆ Í ÜéåÅ é³± î±ðÖ ìäÅÀ°ä òÅñ¶ ÇéðñµÜ ðÅÜÃÆ ÁÅ×±Á» ò»× Úó·¶ Ççé ÇìÁÅé ìçñä 寺 À°ñà À°Ô ÁÅêä¶ Á³åÔÕðä ÇòµÚ â³±ØÆ Ã¯Ú-ÇòÚÅð À°êð³å ÔÆ Õ¯ÂÆ ×µñ ÕÇÔ³ç¶ Áå¶ ÁÅêä¶ ÜÆòé-Ãøð çôðÅé À°Ôé» é¶ Ü¯ òÆ ÇÕÔÅ, À°Ã ’å¶ ÁõÆð åÕ êÇÔðÅ ÇçµåÅ Í À°Ô ñ¯Õ» é³± Áéêó· Áå¶ î±ðÖ ÜÅä Õ¶ Áܯն ê©èÅé î³åðÆ ò»× ‘ÃòËî-öòÕ’ ç¶ Áðæ ìçñ-ìçñ Õ¶ ÜéåÅ é³± À°µ¬ éÔƺ ÃÆ ìäÅªç¶ Ãׯº À°Ô ×°ð±-ÁÅô¶ Áé°ÃÅð ñ¯Õ» é³± Ç×ÁÅé ç¶äÅ, ÜÅÇשå ÕðéÅ Áå¶ òµâ¶ 寺 òµâ¶ ÁÔ°ç¶ ç¶ îÅñÕ ÇÕö ÇòÁÕåÆ òµñ¯º Ççµå¶ ÜÅä òÅñ¶ è¯Ö¶ Ü» ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ÁÇéÁ» çÅ Çòð¯è Õðé Áå¶ À°Ã é³± ñ¯Õ-ÕÚÇÔðÆ ÇòµÚ Ã÷Å ç¶ä çÆ ê©¶ðéÅ ç¶äÅ ÁÅêäÅ êðî-èðî ÃîÞç¶ ÃÆ Í ÁÇÜÔÆ ê©¶ðéŠ綺ÇçÁ» À°Ô ÁÅêä¶-ÁÅê é³± òÆ ñ¯Õ» Áµ×¶ ê¶ô Õð Çç³ç¶ Áå¶ è¯ÖÅ ç¶ä çÆ Ã±ðå ÇòµÚ ó×å» òµñ¯º ÇçµåÆ ÜÅä òÅñÆ Ã÷Å ÇÖó¶ îµæ¶ í°×åä çÆ ê¶ôÕô ÕðÇçÁ» ǵ毺 åÕ òÆ ÕÇÔ Çç³ç¶ ÇÕ “ܶ î˺ òÆ ÁÇÜÔÅ Õð» å» å°ÃÆ Ã³×å» îËé³± òÆ î°ÁÅø éÅ ÕÇðú Í’’ À°Ô ÁÇÜÔ¶ ñ¯Õ-ÁÅ×± Ãé ܯ ÜéåÅ çÆ Áéêó·åÅ, ×ðÆìÆ Ü» ÁÇ×ÁÅéåÅ çÆ îÜì±ðÆ ÕÅðé À°Ôé» çÅ Ü÷ìÅåÆ Ü» ðÅÜÃÆ ô¯ôä ÕðÕ¶ À°Ôé» éÅñ è¯ÖÅ Õðé é³± éÅ-ÕÅìÇñ-î°ÁÅø ìµÜð-×°éÅÔ ÃîÞç¶ Ãé Í ÁÇÜÔÅ ô¯ôä ÁµÜ òÆ ìÅçÃå±ð ÜÅðÆ þ êð èðî-ï°µè î¯ðÚ¶ çôðÅé óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ ÁÇÜÔÆ ÇÕö òÆ è¯Ö¶ìÅ÷Æ çÆ Ã³íÅòéÅ éÅ ðÇÔä ÇçµåÆ Í À°Ôé» ç¶ ÇÂö ×°ä ÃÕçÅ À°Ô ÕÂÆ ñ¯Õ» çÆ Ã°ÁÅðæ-ÇõèÆ ç¶ ðÅÔ ’Ú ð¯óÅ ìä¶ ðÔ¶ Áå¶ ÇÂà ð°ÕÅòà 寺 Û°àÕÅðÅ êÅÀ°ä ñÂÆ ÇÜÃ-ÇÜÃ é¶ òÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð éÅñ ׳ã-å°µê ÕÆåÆ, À°Ô çÃåÅò¶÷Æ ð±ê ’Ú ÁµÜ óÃÅð Áµ×¶ éôð Ô¯ üµÕ¶ ÔéÍ*
óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø çÆ ðÅÜÃÆ-Ú¶åéÅ Áå¶ ðÅÜÃÆ ç±ð-Çç©ôàÆ êµÖ¯º ï¯×åÅ Áå¶ Çéê°³éåŠ寺 ÇõÖ-Çòð¯èÆ, õÅà Õð ÔÅÕî ÜîÅå, ê±ðÆ åð·» ÜÅä±³ Áå¶ Ã°Ú¶å ÃÆ Í ÃÅⶠ‘ÁÅêÇäÁ»’ é³± ÚÅÔ¶ ÇÂà óì³èÆ Õ¯ÂÆ í°ñ¶ÖÅ Ô¯ò¶ êð Çòð¯èÆ ÇÂÔ ÜÅäç¶ Ãé ÇÕ ÇÜà ðÅÜÃÆ-Ú¶åéÅ çÅ î°µã óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø ì³é· ÇðÔÅ þ ÇÂÔ À°Ôé» ç¶ À°Ã Çí©ôà, ÁÇéÁ»-íðê±ð Áå¶ ÇòåÕÇðÁ» íð¶ åÅä¶-ìÅä¶ é³± ñË â°µì¶×Æ ÇÜÃ ç¶ åÇÔå À°Ô ÃîÅÜ Áå¶ ç¶ô çÆ ÜéåÅ çðÇîÁÅé Áé¶Õ» ò³âÆÁ» êÅ Õ¶, ×°³îðÅÔÕ°é éÅÁÇðÁ» çÆ ÁÅó Ô¶á ÇøðÕ± ÁÅèÅð ’å¶ ñ¯Õ» é³± êÅó Õ¶, ñ¯Õ» ’Ú Þ±á¶ õåÇðÁ» çÅ âð êÅ Õ¶ Áå¶ ÁÅê À°Ôé» ç¶ ðÖòÅñ¶ ìäé çÅ ÇòôòÅÃ ç¶ Õ¶ À°Ôé» é³± õÚÅÂÆ Ã³ì³èÆ Ôé¶ð¶ ÇòµÚ ðµÖ Õ¶ ÁÅêäÅ Çêµá± ìäÅÂÆ ðµÖ ðÔ¶ Ôé Áå¶ ÁÅêäÅ ÔñòÅ-î³âÅ ÚµñçÅ ðµÖ ðÔ¶ Ôé Í Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø é¶ ÁÇÜÔÆ ÇÕÃî ç¶ ðÅÜÃÆ ÁÅ×±Á» ç¶ êÅÜ À°Ø¶ó Õ¶ ñ¯Õ» Á³çð ÇÂÔ ÁÇÔÃÅà Ü×ÅÇÂÁÅ ÇÕ ñ¯Õ ÔÆ ÁÃñ ôÕåÆ Ôé Í À°Ôé» ñ¯Õ» Á³çð ÇÂÔ ÜÅ×ð±ÕåÅ êËçÅ ÕÆåÆ ÇÕ ñ¯Õ» ç¶ ìñì±å¶ Áå¶ íð¯Ã¶ éÅñ (ò¯à» ðÅÔƺ) î°ñÕ ç¶ Ãðò-ê©æî Áå¶ Ô¯ð îÔµåòê±ðé ÁÔ°ÇçÁÅ ’å¶ êÔ°³Úä òÅñ¶ ÇòÁÕåÆ ÁÅî ÜéåÅ Áå¶ ÕÅé³±é 寺 À°êð éÔƺ Ôé Áå¶ éÅ ÔÆ À°Ôé» é³± ÕÅé³±éÆ êµÖ¯º óÇòèÅéÕ êµèð ’å¶ Õ¯ÂÆ ÇðÁÅÇÂå ÔÅÃñ þ Í Ü¶ ÁÇÜÔ¶ ÇòÁÕåÆ-Çòô¶ô ñ¯Õ-ôÕåÆ é³± À°Ã ç¶ ÔµÕŠ寺 ò»Þ¶ ðµÖä Ü» ç±Ôð¶ îÅê-ç³â ÁêäÅ Õ¶ ÕÅé³±é ÇÛµÕ¶ à³×ä å» ñ¯Õ ÁÅêä¶ ìÅÔ±-ìñ éÅñ ÁÅêä¶ ÔµÕ» çÆ ðÅÖÆ Õðé ç¶ Ãîðµæ Áå¶ ÔµÕçÅð Ôé Áå¶ À°Ôé» ÁÅê î¯ãÆ ìä Õ¶ ÇÂà ÃîðµæÅ çÆ ÇîÃÅñ ÇÃðÜÆ Í ÃðÕÅð çÆ ç¯×ñÆ êÔ°³Ú óì³èÆ ÜÔÅ÷ Á×òÅ çÆÁ» ØàéÅò» ÇòµÚ À°µåð ê©ç¶ô ç¶ ê»â¶ íðÅò» Áå¶ ÇÃµÖ Á×òÅÕÅð» éÅñ ÕÆå¶ ×¶ ÇòÔÅð ÇòÚñÅ ã¶ð-Á³åð Áå¶ ÁÇÜÔÆÁ» ÕÂÆ Ô¯ð êµÖêÅåÆ ØàéÅò» À°é·» çÆÁ» çñÆñ» é³± ê©êµÕ ÁÅèÅð ê©çÅé ÕðçÆÁ» Ãé Í À°Ôé» òµñ¯º êËçÅ ÕÆåÆ ÜÅÇשåÆ ÇÂµÕ ìÔ°å òµâÆ ÇÂÇåÔÅÃÕ ê©ÅêåÆ ÃÆ ÇÜÃ é¶ Ã³ÃÅð íð ç¶ Çõֻ Áå¶ ç¶ô çÆÁ» Ãî±³Ô Øµà-Ç×äåÆÁ» é³± Ô¬ä ðµÇàÁÅ Í Õ¯ÂÆ î³é¶ íÅò¶º éÅ î³é¶, ç¶ô ç¶ Áܯն ðÅÜÃÆ Çç©ô ’å¶ Øµà-Ç×äåÆÁ» Áå¶ çµì¶-Õ°Úñ¶ ñ¯Õ» ÇòµÚ À°µíð ðÔÆ ðÅÜÃÆ Ú¶åéÅ ç¶ î¯ãÆ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ÔÆ Ôé Í Ü¶ ÇõÖ-èðî ç¶ À°ç¶ô» Áå¶ ê©ï¯Üé ç¶ îÅéòåÅòÅçÆ é÷ðƶ 寺 ç¶Öƶ å» À°Ô ì©ÅÔîäÆ ö°ñÅîÆ ç¶ Ü±ñ¶ Ô¶á éêÆó¶ ÜÅ ðÔ¶ ñ¯Õ» çÆ Á÷ÅçÆ çÅ ÔðÕÅðÅ Ãé Í À°é·» òµñ¯º ö°ñÅîÆ çÆ ìÅð-ìÅð ÇçµåÆ Ü»çÆ ç°ÔÅÂÆ, çðÁÃñ, ÇêÛñ¶ Õ°Þ Ã 寺 صà-Ç×äåÆÁ» é³± ÁÅð.ÁËÃ.ÁËÃ. Áå¶ ìÅñ áÅÕð¶ ÁÅÇç é¶åÅò» òµñ¯º ÇçµåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» èîÕÆÁ» 寺 çðê¶ô õåð¶ óì³èÆ Á×ÅÀ±º ÇÚåÅòéÆ ÔÆ ÃÆ Í ÇêÛñ¶ Õ°Þ ÃÅñ» 寺 À°é·» òµñ¯º ê©×àŶ õçö ìÅð-ìÅð áÆÕ Çõè Ô¯ ðÔ¶ Ôé Í Çõֻ çÆ éÃñÕ°ôÆ é³± Ãí é¶ ÁµÖÆ ÇâµáÅ þ Í î°ÃñîÅé» Áå¶ ÂÆÃÅÂÆÁ» À°êð Ôîñ¶ å» ÁµÜ-Õµñ· çÆÁ» ×µñ» ÔÆ Ôé Í ÇêÛñ¶ æ¯ó·¶ ÇÜÔ¶ Ã çôðÅé Áé¶Õ» ÂÆÃÅÂÆ ÇîôéðÆ Õåñ ÕÆå¶ ×¶ Ôé Í
óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø çñÆñìÅ÷Æ ÇòµÚ òÆ òµâ¶-òµâ¶ ç°ÇéÁÅòÆ ÇòçòÅé» é³± ÕÅÇÂñ Õðé çÆ ÃîðµæÅ ðµÖç¶ ÃÆ Í ÇÜµæ¶ ÁÅî ÇÃµÖ Áå¶ Ã°ÇÔðç ÇòçòÅé À°é·» çÆÁ» çñÆñ» 寺 ÕÅÇÂñ Ô¯ Õ¶ À°Ôé» éÅñ ÃÇÔîåÆ ê©×àÅ Õ¶ Ü»ç¶ Ãé, À°µæ¶ ÇÃÁÅÃÆ ñÅñÚ ðµÖä òÅñ¶ Áå¶ Çòð¯èÆ ñ¯Õ Õ³é ÞÅóç¶ Ô¯Â¶ ãÆá» ò»× À°Ôé» Õ¯ñ¯º À°µá Õ¶ å°ð Ü»ç¶ êð ñÅÜòÅì Ô¯ Õ¶ Í ÕÂÆ ÁÕÅñÆ Áå¶ öËð-ÁÕÅñÆ ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅ À°Ôé» Õ¯ñ éÆòƺ êÅ Õ¶ ÇÂÔ ÕÇÔ³ç¶ ç¶Ö¶ Ü»ç¶ Ãé ÇÕ ‘óå ÜÆ, å°ÃÆ ÃµÚ¶ Ô¯, å°ÔÅâÆ Ôð ×µñ ÃÔÆ þ êð ÁÃÆ ÃµÚ éÔƺ ì¯ñ ÃÕç¶ Í ÃÅâÅ Þ±á 寺 Çìé» ×°÷ÅðÅ éÔƺ Í’ ÇÂÔÆ ì°ÇéÁÅçÆ Á³åð ÃÆ ÁÖôåÆ ñÆâð» Áå¶ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø ç¶ éÆåÆ-ê˺åó¶ ÇòµÚ Áå¶ ÇÂÔÆ òµâÅ ÕÅðé ÃÆ ÇÕ ÇÕö òÆ ðòÅÇÂåÆ ÇÕÃî ç¶ ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅ çÆ Ã³å
ÜðéËñ ÇÃ³Ø éÅñ ðÅà éÅ ÁÅÂÆ-“ÇÜéÅ Á³çÇð Õ±ó° òðåË Ãü é íÅòÂÆ ÍÍ Ü¶ Õ¯ ì¯ñË Ãü Õ±óÅ ÜÇñ ÜÅòÂÆÍÍ’’* õڶ ÃÅÇÔì» ç¶ ÁÇîµà îÔ»òÅÕ Ôé Í
óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø çÆ ñ¯Õ-Çê©ïåÅ ç¶ ÇÂµÕ Ãí 寺 îÔµåòê±ðé êµÖ é³± ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø é¶ ÁÅêä¶ ñ¶Ö ‘ÇÃð° èÇð åñÆ ×ñÆ î¶ðÆ ÁÅÀ°’ ÇòµÚ ìÖ±ìÆ À°ñÆÇÕÁÅ þ êð îé ’Ú å»Ø À°µáçÆ þ ÇÕ À°é·» çÆ ñ¯Õ-Çê©ïåÅ ç¶ ÇÂµÕ Ô¯ð êµÖ ç¶ ÁµÖÆ Çâµá¶ é÷Åð¶ çÅ Çç©ô ê¶ô ÕÆåÅ ÜÅò¶Í Üç À°Ô Ãà¶Ü 寺 ó×å é³± óì¯èé Õðé ñÂÆ Öó·é òÅÃå¶ Áܶ éÆò¶º ñµÕ ÔÆ Ô°³ç¶ å» Ã³×å» ÇòµÚ åóÕÃÅð òð×Æ üµê Áå¶ ô»åÆ êÃð Ü»çÆ Í Ô÷Åð»-ñµÖ» ç¶ ÇÂÕµá ÇòµÚ À°Ôé» ç¶ Ã³ì¯èé Ã Õ¯ÂÆ ÁÅê¯-ÇòµÚÆ Ø°Ãð-î°Ãð åÕ òÆ éÅ ÕðçÅ Í ñ¯Õ À°Ôé» ç¶ î³±Ô¯º ÇéÕñä òÅñ¶ ǵÕ-ÇÂµÕ ôìç é³± Ǫ ÇàÕ-ÇàÕÆ ñÅ Õ¶ ðäç¶ ÇÕ Ü¶ Õ¯ÂÆ ×µñ ÁäðäÆ ðÇÔ ×ÂÆ å» êåÅ éÔƺ À°Ô ÇÕ³é¶ Õ° ØÅචÇòµÚ ðÇÔä׶ Í ÁÕÅñ åõå ÃÅÇÔì ç¶ éÅñ Ü°óòƺ ÇðÔÅÇÂô 寺 Üç À°Ô ×°ð± ðÅîçÅà ¦×ð çÆ ÇÂîÅðå ’å¶ ÜÅä ñÂÆ êðÕðîÅ ’Ú À°åðç¶ å» À°Ô é÷ÅðÅ ç¶Öä ï¯× ÔÆ Ô°³çÅ Í ÁÕÅñ åõå 寺 ñË Õ¶ سàÅ-Øð òÅñÆ ìÅÔÆ òÅñÆ êðÕðîÅ ÇòµÚ ¦×ð-ÇìñÇâ³× çÆ ÇâúãÆ åÕ Ã³×å» çÅ ÇÂµÕ áÅá» îÅðçÅ Ãî³°çð Ǫ ê©åÆå Ô°³çÅ ÇÜò¶º Õ¶òñ Ã³å» é³± ç¶Öä çÆ À°âÆÕ ÇòµÚ ÔÆ Ô¯ò¶ Í êðÕðîÅ çÆ ç±ÜÆ ìÅÔÆ òµñ ÇÂà Ã Õ¯ÂÆ àÅò»-àÅò» ÔÆ é÷ðÆ ê˺çÅ Áå¶ ñ¯Õ ÇÂµÕ ç±Ü¶ ç¶ À°µå¯º çÆ Ô¯-Ô¯ Õ¶ Ã³å» çÆ ÇÂµÕ ÞñÕ ò¶ÖäÆ ñ¯Úç¶ Í ¦×ð çÆ ÇÂîÅðå ’å¶ òÆ À°Ô ÇܳéÅ òÆ Ãî» áÇÔðç¶, À°µæ¶ À°Ôé» é³± ç¶Öä, ðäé Áå¶ Çîñä òÅÇñÁ» çÅ ÇÂµÕ Ã³ÃÅð ÔÆ À°îâ ê˺çÅ Í ôÅÇÂç ÔÆ Õç¶ Õ¯ÂÆ ðÅÜÃÆ ÁÅ×± Ü» ÇòÁÕåÆ ÇÕö óÇòèÅéÕ ÃµåÅ çŠðÁÅîÆ Ô¯ä 寺 ÇìéŠǪ ñ¯Õ» çÆ ÇÖµÚ çÅ Õ¶ºçð ìÇäÁÅ Ô¯ò¶ Í À°Ôé» çÆ ÁÇÜÔÆ ×Ëð-îÅî±ñÆ ÇÖµÚ Áå¶ ÁÃÅèÅðé ñ¯Õ-Çê©ïåÅ òÆ À°Ôé» ÕÅðé» ’Ú¯º ÇÂµÕ òµâÅ ÕÅðé ÃÆ ÇÜà 寺 ÔÅÕî òð× õôø÷çÅ ÃÆ Áå¶ ÁõÆð À°Ôé» é³± ÇîàÅÀ°ä çÆ ÃÅÇ÷ô ðÚ ñÂÆ ×ÂÆ Í
ðÅÜéÆåÆ çÅ æ¯ó·Å ÇÜÔÅ îµÃ ðµÖä òÅñÅ Ôð çÅÇéôòð òÆ ÜÅäçÅ þ ÇÕ Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø çÆ ðÅÜéÆåÆ òÆ ÃµÚ ’å¶ ÁÅèÅðå ÃÆ Ü篺 ÇÕ ÔÕ±îå çÆ ðÅÜéÆåÆ Þ±á, øð¶ì Áå¶ Ûñ ’å¶ ÁÅèÅðå Õ±àéÆåÆ éÅñ ÚµñçÆ ÃÆ Í À°Ô Ôð ÇõÖ-Çòð¯èÆ é³± Ö°ñ·¶ÁÅî Çé³çç¶ Áå¶ ò³×Åðç¶ ÃÆ Í À°Ô ÁÅêä¶ ê©¯×ðÅî Áå¶ éÆåÆÁ» òÆ Ãêôà ÁËñÅé Çç³ç¶ ÃÆ Í ÇÂà çÆ å°ñéÅ ø½ÜÆ Ôîñ¶ 寺 Õ°Þ ÔÆ Ççé êÇÔñ» ðÅÜÆò ×»èÆ òµñ¯º Ú³âÆ×ó· ë¶ðÆ Ã Ççµå¶ ÇìÁÅé éÅñ ÕðéÆ ìäçÆ þ ÇÜà ÇòÚ À°Ã é¶ Ã³å» é³± “ì¶Ôµç ÃÇåÕÅðï¯× èÅðÇîÕ é¶åÅ’’ çµÇÃÁÅ Í Ü篺 ÇÕ î×𯺠ÜÅ Õ¶ ÇÂÔ Üµ×-÷ÅÔð Ô¯ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÂà 寺 ÕÂÆ îÔÆé¶ êÇÔñ» ë½ÜÆ Ôîñ¶ ñÂÆ ×¯ºç» ×°³çÆÁ» ÜÅ üµÕÆÁ» Ãé Áå¶ ÚÕðÅåÅ (é¶ó¶ ç¶ÔðÅç±é, À°µåð ê©ç¶ô) çÆÁ» êÔÅóÆÁ» ÇòµÚ Ôîñ¶ ñÂÆ îôÕ» ÕÆåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ãé Í ìóÅ þðÅéÆÜéÕ þ ÇÕ îÔÆé¶ å¯º òÆ Øµà Ã ’Ú ÇÂö èÅðÇîÕ é¶åÅ ÇõñÅø øôÜÆ Úó·ÅÂÆ ÕðéÆ êË ×ÂÆ Í ê©èÅé î³åðÆ Ç³çðÅ ×»èÆ å» 5 ܱé, 1984 çÆ ðÅå 8 òܶ ç¶ ìÆ.ìÆ.ÃÆ. ê©ÃÅðä ðÅÔÆ òÆ ÇÂÔ ÇìÁÅé ç¶ ðÔÆ ÃÆ ÇÕ “øôÜ ÇÕö òÆ ÔÅñå ’Ú çðìÅð ÃÅÇÔì ç¶ Á³çð çÅÖñ éÔƺ Ô¯ò¶×Æ Í’’ Ü篺 ÇÕ å¯ê» Áå¶ à˺ջ çÆ ì³ìÅðÆ À°µæ¶ åìÅÔÆ îÚÅ ðÔÆ ÃÆ; øôÜ çÅÖñ Ô¯ ðÔÆ ÃÆ Áå¶ ÇÂà 寺 Õ°Þ Ã ÇêµÛ¯º ÔÆ àËºÕ êðÕðîÅ ’Ú êÔ°³Ú Õ¶ Áµ× À°×ñ ðÔ¶ Ãé Í ÇÂÔ Ãí Õ°Þ ÇÂà î°ñÕ ç¶ ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅò» Áå¶ ÔÅÕî» ç¶ ÇÂõñÅÕ Áå¶ íð¯Ã¶ï¯×åÅ À°êð òµâÅ ê©ôé-ÇÚ³é· ñŪçÅ þ Í Çª ÇçµñÆ çÆ ÔÕ±îå ÇõñÅø Çõֻ çÆ ðÅÜÃÆ éÅðÅ÷×Æ ê©×àŪçÅ èðî-ï°µè î¯ðÚŠóå ÜðéËñ ÇÃ³Ø çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á çÃî¶ô ÇêåÅ ç¶ õÅñö Áå¶ Ç³çðÅ ×»èÆ çÆ íÅðåÆ øôÜ ÇòÚÅñ¶ õ±éÆ Øµ¬ØÅðÅ Ô¯ ÇéìÇóÁÅ Í ÕÇÔäÆ Áå¶ ÕðéÆ ç¶ ê±ð¶ óå é¶ ÜÅé ìÚÅÀ°ä ç¶ Áé¶Õ» ÇòÕñê» ç¶ Ô°³ÇçÁ» Ô¯ÇÂÁ»* òÆ ÁÅêä¶ ìÚé» ÇÕ ‘ܶ ÃðÕÅð é¶ çðìÅð ÃÅÇÔì ’å¶ ÔîñÅ ÕÆåÅ å» î˺ ÇÃð-èó çÆ ìÅ÷Æ ñÅ ÇçÁ»×Å, Þ°Õ»×Å éÔƺ À°µå¶ ê±ðÅ À°åðÇçÁ» 6 ܱé, 1984 çÆ Ãò¶ð ð¯÷îµðÅ ò»× ÇÂôéÅé Áå¶ Çéµåé¶î Õðé À°êð³å Ãò¶ð¶ 9 òܶ 寺 ÇêµÛ¯º ÕÆðåé ïÇÔñ¶ çÅ êÅá Õðé À°êð³å ÁÕÅñ åõå ÃÅÇÔì Á³çðñ¶ Õ¯áÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ×°ð± ç¶ Ãéî°µÖ ôÔÆçÆ ñÂÆ ÁðçÅà ÕÆåÆ Áå¶ ÁÅêä¶ Õ°Þ ÃÅæÆÁ» Ãî¶å ÜËÕÅðÅ ÛµâÇçÁ» ÁÕÅñ åõå çÆÁ» êôóÆÁ» À°åð Õ¶ à˺ջ ç¶ ×¯ÇñÁ» Áå¶ îôÆé×³é» çÆÁ» ׯñÆÁ» ç¶ òð·ç¶ îÆºÔ Áµ×¶ ÛÅåÆ âÅÔ ÇçµåÆ Áå¶ ÁÅêäÆ ÇÂÔ Çç©ó·åÅ òÆ ÇéíÅÁ ׶ ÇÕ, “î¶ðÅ î³ÜÆ ’å¶ êË Õ¶ îðé çÅ Õ¯ÂÆ ÇÂðÅçÅ éÔƺ Í Ü¶ Ãî» ÁÅ ìÇäÁÅ å» ðä-åµå¶ ÇòµÚ Ü±Þ îðé çÅ ÚÅÀ° þ Í’’ ÇÂµÕ ÚôîçÆç ×òÅÔ, ܯ À°ç¯º àÕÃÅñ çÅ ÇòÇçÁÅðæÆ Ô°³çÅ ÃÆ Áå¶ ÁµÜ-Õµñ· çðìÅð ÃÅÇÔì, Á³Çî©åÃð ÇòÖ¶ Ô÷±ðÆ ðÅ×Æ þ, Áé°ÃÅð òµÜçÆÁ» ׯñÆÁ» éÅñ ÷õîÆ Ô¯Â¶ À°Ô Õ°Þ Õçî å°ðç¶ ×¶, ç¯Ô» ÇéôÅé ÃÅÇÔì» å¯º æ¯ó·Å Õ° Ôàò» ÇòµÚÕÅð ÇÜÔ¶ À°Ôé» ÁÅêä¶ Ôµæ ÇòÚñ¶ ôÃåð éÅñ øôÜ òµñ Õ°Þ ×¯ñÆÁ» ÚñÅÂÆÁ», çðìÅð ÃÅÇÔì Áå¶ ÁÕÅñ åõå ÃÅÇÔì ç¯Ô» òµñ î³±Ô ÕðÕ¶ îµæÅ à¶ÇÕÁÅ Áå¶ Ãéî°µÖ ôÔÆçÆ ê©Åêå Õð ׶ Í ÷ðÅ À°Ã Çç©ô çÆ ÕñêéÅ Õðƶ å» À°Ôé» çÆ ìÔÅçðÆ ’å¶ ÁÅê-î°ÔÅð¶ øõð Ô¯ä ñµ×çÅ þ Í ÇÕà øôñÅç ç¶ ÔôÃñ¶ òÅñ¶ îé°µÖ ÃÆ À°Ô ¯ ÁÇÜÔÆ îôå é³± ÔÆ ÃÇå×°ð» é¶ ×°ðìÅäÆ ÇòµÚ Ǫ òÇâÁÅÇÂÁÅ þ :
îðä° é î³çÅ ñ¯ÕÅ ÁÅÖÆÁË Ü¶ îÇð ÜÅäË ÁËÊկǠÍÍ
öÇòÔ° ÃÅÇÔì° Ã³î©û ÁÅêäÅ ê³û ðԶñÅ ÁÅ×Ë Ô¯Ç ÍÍ
- (òâԳð îÔñÅ 1, Ã©Æ ×°ð± ׳©æ ÃÅÇÔì, ê³éÅ 579)
ÁµÜ Áé¶Õ» ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅ Áå¶ øôÜ ç¶ ÃÅìÕÅ ÁøÃð ÇÂÔ ÕÇÔ üµÕ¶ Ôé ÇÕ ÇÂÔ øôÜÆ ÕÅðòÅÂÆ ðÅÜéÆåÆ å¯º ꩶÇðå ÃÆ êð Õ¶òñ ¶éÅ Õ° ÔÆ ÃÇòÕÅðéÅ Á³ôÕ ÇÜÔÅ ÃµÚ þ Í Ã³å ÜðéËñ ÇÃ³Ø Ã³ì³èÆ ÃµÚ ì¯ñ¶ ÇìéÅ ÇÂÔ î×ðîµÛ ç¶ Ô³Þ±Á» ò»× þ Áå¶ ò¯à-ðÅÜéÆåÆ å¯º ꩶÇðå ÔÆ ñµ×çÅ þ Í ÇÂÔé» ’Ú¯º ìÔ°å¶ À°ç¯º øôÜÆ ÕÅðòÅÂÆ ç¶ ÃîðæÕ Ãé Í ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔé» ç¶ ÇìÁÅé» é³± òÆ Ç³çðÅ ×»èÆ Áå¶ ðÅÜÆò ×»èÆ òÅñÆ Õ±àéÆåÆ ò»× ÔÆ ò¶Öä çÆ ñ¯ó þ Í ÁÇÜÔÆÁ» Õ±àéÆåÆÁ» Áå¶ ç¯×ñÆÁ» ÚÅñ» ÕÅðé ÔÆ ÇÂÔ î°ñÕ ÇÂµÕ ÁÇÜÔ¶ ÃÅè±, îÔ»ìñÆ ï¯è¶ Áå¶ ÃµåòÅçÆ îÔ»ê°ðÖ å¯º îÇÔð±î Ô¯ Ç×ÁŠܯ ÇçµñÆ ç¶ ÃÅÀ±æ ìñÅÕ ç¶ çøåð» ÇòµÚ ìËÇáÁ» ÔÆ ÃðÔµç» ’å¶ öðÆì Áå¶ í¯ñ¶-íÅñ¶ ñ¯Õ» ç¶ ê°µåð» çÆ ìñÆ Õ¶ Õ¶ ç¶ô-í×å Áå¶ Õôî-ê©Ãå ÕÔÅÀ°ä òÅñ¶ øð¶ìÆ ÇÜÔ¶ ÁÅ×±Á» éÅñ¯º ÇìñÕ°ñ ÔÆ Çí³é ÃÆ Í À°Ô ×°ðìÅäÆ çÆ ×°ó·åÆ éÅñ òµâ¶ ԯ¶ ÃÆ Áå¶ À°Ã ÁÅô¶ Áé°ÃÅð ÔÆ À°Ôé» õ°ç ÁÅêäÅ ÇÃð âÅÔ Õ¶ Õôî çÆ ÇÕÃîå ØóéÆ ÚÅÔÆ Í ×°ðìÅäÆ çÅ ø°ðîÅé þ ÇÕ :
ÔÃåÆ ÇÃÇð ÇÜÀ° Á³Õð þ ÁÔðÇä Çܪ ÇÃð° ç¶Ç ÍÍ
îé° åé° ÁÅ×Ë ðÅÇÖ ÕË À±íÆ Ã¶ò Õð¶Ç ÍÍ
- (Ãñ¯Õ° îÔñÅ 3, Ã©Æ ×°ð± ׳©æ ÃÅÇÔì, ê³éÅ 647)
ÃðÕÅð» Ü» À°Ôé» ç¶ í×å ÚÅÔ¶ Õ°Þ ÕÇÔä, óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø À°é·» ç¶ øåò¶ ç¶ î°æÅÜ éÔƺ Í ñ¯Õ» çÆÁ» ïÅç» ç¶ ÇÚåðêà 寺 À°Ôé» çÆ åÃòÆð ç¶ ð³× Áܶ òÆ ÇëµÕ¶ éÔƺ ê¶ Áå¶ ÇõÖ-ó×å» ÁµÜ òÆ ÇÕö óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± ã±³âçÆÁ» Ôé Í ÁÖôåÆ é¶åÅò» é³± ÇÂàñÆ ç¶ îÔÅé ÇñÖÅðÆ òËà¯ðÆú ÁñøÅÇÂðÆ òµñ¯º ê°ÃåÕ ÷°ñî ìÅð¶ (Of Tyrrany) ÇòµÚ ÇñÖ¶ ÇÂÔ ôìç êó·é¶ ÚÅÔÆç¶ Ôé :
“ÕÆ ÇÕö ÔÕ±îå òµñ¯º ÇçµåÅ ÃéîÅé ÇÚð-ÃæÅÂÆ Ô¯ ÃÇÕÁÅ þ ? ñ¯Õ é¶ÕÆ é³±, À°çÅðåÅ é³±, ÂÆîÅéçÅðÆ é³± ÇêÁÅð Õðç¶ Ôé Í ÇÂÔÆ ÕÅðä þ ÇÕ ÃçÆÁ» åÕ îÅé-ÃéîÅé À°Ôé» ï¯ÇèÁÅ é³± ÇîÇñÁÅ þ ÇÜÔó¶ ÔÕ±îå ç¶ êµÖ çÆ æ» ÔÕ±îå ç¶ Çòð°µè ñó¶, ÷ñÆñ ԯ¶, ìðìÅç ԯ¶ Áå¶ îð ׶ Í ÃéîÅé ç¶ ÔµÕçÅð ÃÔÆ îé°µÖ ÇÂÔÆ Ôé Í’’
Çéðóç¶Ô, óå ÜðéËñ ÇÃ³Ø é³± ÇÂÔ ÃéîÅé ê©Åêå þ Áå¶ Ôî¶ôÅ ÇîñçÅ ðÔ¶×Å Í ÇÜà îÅéà ç¶ÔÆ é³± îÇÔø±÷ ðµÖä ñÂÆ ÃÅⶠÇÜÔ¶ Áé¶Õ» èðåÆ ç¶ ÕÆó¶ Ççé-ðÅå ÇÚ³åÅå°ð Áå¶ ïåéôÆñ ðÇÔ³ç¶ Ôé, À°Ã ç¶ÔÆ é³± ×°ð±-Áçì Áå¶ ÕôîÆ-ÕÅÜ çÆ ìÇéÃìå å°µÛ ÜÅäÇçÁ» Õ°ðìÅé Õðé ÇòµÚ À°Ôé» í¯ðÅ ç°ÇÚµåÆ éÔƺ ÇòÖÅÂÆ Í Õôî çÅ ÇÂÔ øð÷ ìäçÅ þ ÇÕ À°Ô Ôð ê©ÕÅð çÆ ç°ÇìèÅ ÇåÁÅ× Õ¶ ÃåÅð» òð·¶ êÇÔñ» Ô¯ÂÆ ÇÂà Áç°µåÆ Áå¶ ñÅÃÅéÆ ôÔÅçå ç¶ ÃµÚ é³± åÃñÆî Õð¶ Áå¶ ÁŶ ÃÅñ À°Ôé» çÆ ôÔÆçÆ ïÅç×Åð îéÅÀ°ä 寺 ÇÂñÅòÅ, ÇÜé·» ÁÕÆÇçÁ» Áå¶ Õ¯îÆ ÁÅôÅò» ñÂÆ À°Ôé» ÇçµñÆ ç¶ ÇÕ³×ð¶ ÇÔñÅÀ°ä ç¶ Ãîðµæ Ú¶åéÅ Ü×ÅÂÆ ÃÆ, À°Ôé» ÁÕÆÇçÁ» Áå¶ À°ç¶ô» 寺 î³±Ô î¯ó ðÔÆ Ã çÆ ñÆâðÇôê é³± éÕ¶ñ êÅò¶ Áå¶ ÇÂÔé» çÆ ê±ðåÆ ñÂÆ ÕÅðÜôÆñ Ô¯ò¶ Í ÇÂÔÆ À°Ôé» é³± ÁÃñ ôðè»ÜñÆ Ô¯ò¶×Æ Í ÁõÆð ÃÅâÆ ÇÂÔ¯ ÁðçÅà þ ÇÕ Ôð î°ñÕ, Ôð Ã±ì¶ Ôð îÜ·ì, Ôð ÇÃÁÅÃÆ êÅðàÆ é³± Áå¶ Ôð Õôî é³± ÁÕÅñ ê°ðÖ ÁÇÜÔ¶ ÂÆîÅéçÅð, ì¶ñÅ× Áå¶ ÁÅêÅ-òÅð± é¶åÅ ç¶ò¶ !
* ÷îÆð-öËðå-ÁäÖ Í
* ÇÃðçÅð ÔðÇî³çð ÇÃ³Ø Ã³è± òµñ¯º ‘ðÅÜÆò ×»èÆ ç¶ é» Ö°µñ·¶ õå’ ÇòµÚ ÇçµåÅ ÔòÅñÅ Í
* ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇóØ, éËôéñ ꩯøËÃð Á½ë ÇõÖÇÂ÷î ç¶ ÔµæñÆ ê°ÃåÕ ÇòµÚñ¶ ñ¶Ö ‘Çí³âð»òÅñ¶ çÆ ôîôÆð’ Ú¯º Í
* ÇòÃæÅðê±ðòÕ ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ ç¶Ö¯ Ã©Æ Â¶.ÁÅð.çðÃÆ çÆ ê°ÃåÕ, Ü»ìÅ÷ ðÅÖÅ (ÀÆÕ í;;Áò äÕÇÕÁçÕ×) Í
* ÇòÃÇå©å ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ ÇÃðçÅð ×°ðå¶Ü ÇóØ, ê©øËÃð Á½ë ÇõÖÇÂ÷î, çÆ ê°ÃåÕ ÚµÕðÇòÀ± ç¶Ö¯ Í
* ðÅ× Ã¯ðÇá, òÅð îÔñ¶ ¤ ÕÆ, Ã©Æ ×°ð± ׳©æ ÃÅÇÔì, ê³éÅ 646
* À°é·» ç¶ Áé¶Õ» ÃÅæÆ À°é·» çÆ îð÷Æ Áé°ÃÅð À°µæ¯º ÇéÕñ¶, ÇÜé·» ’Ú¯º Õ°Þ ø¯Ü çÆ ×Çðøå ÇòµÚ ÁŠ׶ Áå¶ Õ°Þ Ã°ðµÇÖÁå ÇéÕñ ׶ Í
Back to Index
|
